یادداشتی برای شورای شهر.حرفی با دارندگان احساس تکلیف

بنام خدا

این روزها رایزنی های گروهها در باره شورای اسلامی شهر مشهد به اوج خود میرسد. بعضی خودخوانده احساس تکلیف میکنند. برخی استعفا میدهند. برخی محل رجوع هستند و ا زآنان خواسته میشود کاندید شوند و یا فعلا ثبت نام کنند. به نظر میرسد در این میان مروری به تکالیف قانونی و وطایف شورای اسلامی شهر میتواند از برخی رفع تکلیف کند و برخی را به تلنگری به تکلیفشان آگاه سازد و از طرفی جناحهای قدرتمند سیاسی را وادارد تا از بین این ویژگیها به دنبال نامزدهای مدنظرشان بگردند.

طبیعی است تعهد به شرع مقدس و وفاداری به نظام جمهوری اسلامی و سایر شرایط عمومی بایستی قبل از این مسایل لحاظ شود و طبیعتا متخصص  فاسق یا متعهد بی دین و ... در گردونه بحث ما نمیگنجد.

با توجه به دائره اختیارات شورای شهر و وظایف 29 گانه آن در ماده71 قانون شوراها به نظر میرسد حوزه های اصلی تخصصی کاندیداها شامل :

بندهای 2.4.5.11.20.21.22.23.25.27 -شهرسازی

2.4.5.8.10.12.16.26.27.29-اقتصاد شهری

9.14.15.17.28.29- حقوق

حسابرسی و حسابداری-3.8.10.12.13.14.

6.7.19.24 -مدیریت انسانی -فرهنگی-هنری-اجتماعی

بهداشت- 18

 میباشد.لذا توصیه میشود تنها کسانی برای شورا کاندید شوند که دارای یکی ا ز تخصصهای

شهرسازی

اقتصاد شهری

حقوق

حسابرسی و حسابداری

و مدیریت منابع انسانی (فرهنگی هنری اجتماعی ) باشند.

۱- البته این به معنی اعم آن نیست و هستند کسانی که با وجود دارا بودن  مدارک دانشگاهی  مذکور ممکن است شرایط  شخصیتی و سعه صدر  و بلند نظری لازم برای خدمت صادقانه به مردم در سازو کار شورای اسلامی شهر را نداشته باشند.

۲- دوستان سیاسی متوجه باشند که شورا به هیچ وجه قابل مقایسه با مجلس نیست .لذا دوستانی که به هوای کار سیاسی هستند متوجه باشند که شوراهای سیاسی عموما در سه دوره گذشته بسیار پرآفت بوده و جنس وطایف شورا عموما غیر سیاسی و بلکه کاملا شهری و خدماتی است. و به این دوستان ورود به عرصه شورا را توصیه نمیکنم. مگر کاملا رویکردشان را عوض کنند و حاشیه های سیاسی خودشان را به حداقل برسانند.

۳- تا کنون هیچکدام از شوراهای شهر مشهد نتوانسته از حداقلهای ظرفیت شورا استفاده کنند و عموما   با  درغلطیدن به ورطه روزمرگی  و فقدان نگاه استراتژیک تبدیل به شورای شهرداری و در مقاطعی شورای شهردار!!! شده اند.

۳- و نکته پایانی اینکه این وظایف شورا مشخص میکند که کسانی مانند جامعه پزشکان ُ.بازاریان .فرهنگیان. رو حانیون  حسب این قانون کمتر در معرض احساس تکلیف قرار دارند مگر یکی ا زتخصصهای مذکور را داشته باشند. تاکید بنده بر روی پزشکی بیشتر است چراکه تجربه های تلخ قبلی نشان داده  اگر قصد واقعا خدمت فی سبیل الله و خدمتگزاری به مردم است .حضور پزشکان و روحانیون با این همه وظایف تخصصی فنی شورا کمتر مفید خواهد بود.  به عنوان نمونه  حوزه برنامه ریزی شهری و اقتصاد شهری ۵۵٪ وطایف شورا را در بر میگیرد. و حوزه مدیریت فرهنگی تنها ۱۳٪ از وظایف شورا را شامل میشود.

با آرزوی موفقیت برای خدمتگزاران واقعی مردم

خاطرات طلبه‌اي كه نزد آويني سينما را آموخت

گفت‌وگوي اختصاصي رجانيوز با حجت‌الاسلام «محسني»/

خاطرات طلبه‌اي كه نزد آويني سينما را آموخت/استادمان در حوزه گفت اگر ترورهاي اول انقلاب ادامه داشت، قطعاً آويني ترور مي‌شد/تا وقتي سلوك آويني تكرار نشود، حرف او فهميده نخواهد شد

گروه فرهنگي: حجه الاسلام «عباس محسني» خيلي كم حاضر به گفتگو با رسانه‌ها مي‌شود و البته براي اين موضوع دلايل زيادي هم دارد. او از جمله طلبه‌هايي است كه در سال 71، همراه با چند نفر از هم‌لباسانش از حوزه‌هاي علميه عزم آموختن سينما مي‌كنند و بعد از تحقيقات فراوان، تصميم مي‌گيرند «سيد مرتضي آويني» را به عنوان استاد برگزينند و از مباحث تدريسي او استفاده كنند. هر چند كه اين جلسات چهار پنج ساعته با شهادت آويني، چندان تداوم پيدا نمي‌كند، اما بهانه‌اي مي‌شود تا او و ديگر طلبه‌ها، «آويني پ‍ژوهي» را جدي‌تر دنبال كنند.

از همين رو «محسني» از جمله افرادي است كه هم از نزديك با آويني مواجه بوده و هم به آراي سيد شهيدان اهل قلم تسلط زيادي دارد؛ چه انكه سابقه‌ فعاليت او درموسسه «روايت فتح» و انتشارات ساقي هم تاييدي است بر اين مطلب. بنابراين بر آن شديم تا هر چند سخت، اما او را به اين گفتگو مجاب كنيم. گفتگويي كه هم حاوي خاطرات و ناكفته‌هاي نابي از اين شهيد بزرگوار است و هم نگاهي تحليلي به برخي از مهم‌ترين آراي ايشان دارد. آنچه مي‌خوانيد مشروح اين گفتگوست:   

 

وقتی کتاب آوینی را خواندیم، ديديم به این آسانی‌ها نمی‌توانیم از آن بگذریم

 

آقاي محسني! اگر مایل هستید از اینجا شروع کنیم كه شما چطور به عنوان يك طلبه با شهيد آويني آشنا شديد؟ آن هم در سال‌هايي كه روحانيون و طلبه‌ها اقبال چنداني به سينما نداشتند.

 

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم. آقای آوینی بین سال‌های 68 تا 70 سلسله مقالاتی را منتشر کرده بود و بعداً مقاله‌های نظری سینمایی‌اش را در قالب کتاب «آئینه جادو» چاپ کرد. از طرفی هم حدودهای سال 70، ما تعدادی از طلبه‌هایی بودیم که در حوزه علمیه معصومیه اکثراً دور هم جمع می‌شدیم. خصوصیت این طلبه‌ها این بود که بسیجی و از جنگ برگشته بودند، یعنی همه آنها بچه‌های رزمنده و دغدغه‌مند بودند و اساساً طلبگی‌شان هم به خاطر دغدغه‌هایی بود که داشتند و به خاطر احساس وظیفه و تکلیفی که می‌کردند وارد حوزه شده بودند. ما با يكدیگر جمع شدیم و بنا گذاشتیم یک سلسله مطالعات فرهنگی داشته باشیم و در سیر مطالعات فرهنگی‌مان در کمتر از شش ماه به‌طور اتفاقی یکی از دوستانمان که با مجموعه حوزه هنری آن زمان ارتباط داشت، کتاب «آئینه جادو»ی شهید آوینی را در موضوع شناخت رسانه و سینما به ما معرفی کرد و وقتی کتاب شهید آوینی را خواندیم، متوجه شدیم که به این آسانی‌ها نمی‌توانیم از آن بگذریم و بفهمیم. همان دوست‌مان با واسطه جناب آقای شمس‌الدین رحمانی با خود آقای آوینی تماس گرفتند و قصه بچه‌های گروه را گفتند. آقای آوینی هم خیلی استقبال کردند. 

 

فقط موفق شدیم اولین مقاله جلد اول «آئینه جادو» را بخوانیم!

چه سالی؟

 

اواخر سال 70 با کتاب آقامرتضی آشنا شدیم و در تابستان 71 کتاب را مطالعه کردیم و دیدیم جای خیلی محکمی پا گذاشته است و به این راحتی‌ها نمی‌شود از او عبور کرد. از آن طرف با آقای آوینی تماس گرفته شد. ما در قم بودیم و ایشان هم به خاطر مشغله‌های زیادی که داشت، سخت‌شان بود به قم تشریف بیاورند و ما جلسات را هماهنگ می‌کردیم و به تهران و خانه یکی از رفقا می‌آمدیم و ایشان هم می‌آمدند. معمولاً روزهای جمعه و بعد از نماز جمعه ناهاری می‌خوردیم و جلسه شروع می‌شد و معمولاً تا مغرب طول می‌کشید.

 

چند جلسه در كلاس‌هاي ايشان شركت كرديد؟

 

سه جلسه به این شکل برقرار شد که هر کدام چهار پنج ساعت بود و ما در این مدت فقط موفق شدیم اولین مقاله جلد اول «آئینه جادو» را بخوانیم.

 

هم جذاب بود هم ترسناك!

 

به هر حال همان موقع متوجه شدیم که با تفکر جدیدی روبرو هستیم. کسی که صاحب یک نوع نگرش و تفکر است و اجمالاً نمی‌دانستیم چه اسمی روی آن بگذاریم، ولی کاملاً تفاوتش را می‌فهمیدیم و همین تفاوت هم باعث شده بود که هم برای ما جذاب باشد هم ترسناک. جذاب از این جهت که خیلی با فطرتی که ما حس می‌کردیم مطابق بود؛ یعنی بحث‌ها کاملاً فطری بودند و ترسناک از این نظر بود که ما مقدمات لازم را برای دریافت این نوع تفکر نداشتیم. چرا كه ما عمدتاً در آن وقت در سال‌های سوم و چهارم طلبگی بودیم و هنوز آن طور که باید و شاید فلسفه نخوانده بودیم و بر مباحث فلسفی تسلط نداشتیم و از این نظر کمی احساس ترس می‌کردیم که نکند گرفتار طرز تفکری شده باشیم که با دین زاویه دارد.

 

براي اطمينان مقالات آويني را نزد اساتيد حوزه برديم

 

ولی شروع کردیم به فراهم کردن مقدمات. همان وقت‌ها هنوز موقع خواندن فلسفه در دروس دوستانمان فرا نرسیده بود، ولی بعضی از دوستانمان بنا به ضرورت شروع به خواندن کتاب «بدایه الحکمه» علامه کردند. یعنی به این ضرورت رسیدند که باید این کار را بکنند. خیلی تحقیق کردیم و مثلاً کتاب آقای آوینی را نزد اساتید خودمان بردیم و از آنان خواهش می‌کردیم که مقالات را بخوانند تا اطمینان پیدا کنیم که گرفتار طرز تفکر غلطی نشویم.

 

از میان اساتید شما کسی نمی‌پرسید چرا به سراغ سینما رفته‌ايد؟

 

اصلاً بحث سینما نبود. موضوع کتاب «آئینه جادو»ی آقامرتضی سینما هست، ولی مطالبش فقط راجع به سینما نیست. این تعبیر درست نیست که بگویم به بهانه سینما بحث‌های دیگری را مطرح کرده‌اند، ولی چون آقای آوینی نگاهی داشتند که همه مطالب را به هم پیوسته می‌دیدند، علاوه بر بحث‌های سینما بسیاری از مباحث دیگر هم در کتاب بود که در حوزه‌های علوم مختلف ممکن است جایگاه داشته باشند.

 

واقعاً دغدغه و نگرانی داشتم

 

شايد بتوان گفت بحث اصلي ماهیت سینما بود که با تکنولوژی غرب و غرب‌شناسی و... گره می‌خورد.

 

الان شما می‌توانید حوزه‌ها را متمایز کنید و بگویید غرب‌شناسی یا تکنولوژی. برای ما این جوری نبود. خیلی فراتر از این بود، یعنی مثلاً با اخلاق، فلسفه، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و خیلی چیزها ارتباط پیدا می‌کرد، از جمله با تکنولوژی و غرب.

 

نظر اساتیدتان چه بود؟

 

اساتید برخوردهای مختلفی داشتند. دقیق‌ترینشان جناب حجت‌الاسلام و المسلمین حاج‌آقا میرسپاه بودند که ما همان وقت پیش ایشان کتاب «آموزش فلسفه» آیت‌الله مصباح را می‌خواندیم و به خاطر این‌که استاد فلسفه‌ام بودند و واقعاً دغدغه و نگرانی داشتم، کتاب «آئینه جادو»ی آقای آوینی را روز جمعه 13 فرودین 72...

 

استادمان گفت اگر قرار بود ترورهاي اول انقلاب ادامه پيدا كند، قطعاً آويني ترور مي‌شد

 

یعنی چند روز قبل از شهادت ایشان؟

 

روز جمعه بود و یک هفته به شهادت ایشان مانده بود. داشتیم از نماز جمعه برمی‌گشتیم. به جناب آقای میرسپاه برخورد کردم و کتاب هم همراهم بود. کتاب را به ایشان دادم و خواهش کردم که بخشی از مقاله‌ها را مطالعه کنند و بعداً ما خدمتشان برسیم و یک‌سری سئوال بپرسیم. ایشان کتاب را از من گرفتند و فرمودند تا چهارشنبه مطمئناً وقت می‌کنند مطالعه کنند، ولی روز چهارشنبه بعد از درس به من یادآوری کن که پنجشنبه مطالعه کنم و جمعه هفته آینده قرار می‌گذاریم. همین طور هم شد. من روز چهارشنبه، یعنی 18 فروردین بعد از درس به ایشان یادآوری کردم، روز جمعه 20 فروردین سال 72 ساعت 10 صبح با ایشان قرار گذاشتم. ایشان از منزلشان به حیاط مدرسه معصومیه آمدند، روی سکویی نشستیم. من بودم و یکی دیگر از بچه‌های گروه. ایشان درباره محتوا و نوع نگاه سید مرتضی آوینی به موضوعات صحبت‌هایی کردند که بسیار باعث اطمینان قلب ما شد. معلوم بود که خیلی بادقت خوانده‌اند.

 

ایشان علاوه بر این‌که به ما فلسفه درس می‌دادند و در این زمینه استاد بودند، در دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، در گروه پژوهش‌های جامعه‌شناسی بودند و با کلیت موضوعات و مباحث آقامرتضی در حوزه جامعه‌شناسی ارتباط داشتند. ایشان آن روز دو سه نکته را به ما گفتند. نکته اول این بود که گفتند من نویسنده این کتاب را نمی‌شناسم و شما می‌گویید کارگردان مجموعه روایت فتح است، ولی یک موضوع را قطعاً همین الان می‌توانم به شما بگویم و آن این‌که اگر بنا بود ترورهای اول انقلاب ادامه داشته باشد و ترورها هدفمند شود و آدم‌های متفکر و طرفدار انقلاب را از بین ببرند، قطع و یقین بدانید یکی از کسانی که ترور می‌شد، نویسنده این کتاب بود. با قاطعیتی هم این حرف را می‌زدند. حتی اسم بردند و گفتند همان ترورهایی که باعث شد شهید مطهری، شهید بهشتی، شهید مفتح و... را از بین ببرند، همان خط و همان جریان مطمئناً نویسنده این کتاب را ترور می‌کرد.

 

هيچ نقطه‌ي مشتركي وجود نداشت

 

نکته دوم این بود که ما خودمان هم در حوزه جامعه‌شناسی به این نتیجه رسیده‌ایم که با علوم غربی تفاوت‌ مبنایی داریم و اگر بخواهیم از مبنا شروع کنیم، مثلاً باید از تعریف انسان شروع کنیم و وقتی مثلاً تعریف اسلام را از انسان بگوییم، آن وقت مبنای ما کاملاً با آنها متفاوت می‌شود و اگر با این مبنا چیزی به عنوان جامعه‌شناسی توسط ما به وجود بیاید، فقط اشتراک لفظی با جامعه‌شناسی جدید دارد و غیر از اسم هیچ نقطه مشترکی بین آنها وجود ندارد و ما به این معنا در دفتر همکاری‌های حوزه و دانشگاه رسیدیم، اما جریان فکری دیگری هست که نمی‌گذارد ما آن طور که باید و شاید امکانات داشته باشیم و روی این مبنا و تفکر کار کنیم. بعد ایشان اشاره کردند آن کاری که می‌خواستیم در حوزه جامعه‌شناسی بکنیم، ایشان یک‌تنه در حوزه سینما کرده است. می‌گفت من با سینما آشنایی ندارم، ولی وقتی می‌بینم همه چیز را از مبنا، آن هم بر اساس دین بازتعریف کرده، حسم این است که ایشان این کار را در حوزه سینما کرده است. کاری را که ما می‌خواهیم با گروه‌های زیاد و امکانات فراوان انجام بدهیم، ایشان به‌تنهایی انجام داده است.

 

ما اطمينان پيدا كرديم اما يك روز بعد، خبر شهادت آويني آمد

 

این حرف در آن زمان برای ما اطمینان بسیار خوبی را پدید آورد. البته قبل از آن من و یکی دو تا از رفقا چون با آقای سیدمرتضی آوینی آشنا شده بودیم، سعی کردیم بقیه نوشته‌های سیدمرتضی آوینی را گیر بیاوریم. تقریباً تمام مجلات سوره را جمع‌آوری کرده بودیم. ماهی یک مجله بود و کل سه سالش 24، 25 تا می‌شد و هرچه را که به اسم سیدمرتضی آوینی و سرمقاله‌های سوره بود تقریباً خوانده بودیم. الان که فکرش را می‌کنیم شاید 50، 60 درصد آثار آقامرتضی را تا 20 فروردین خوانده بودیم. روز 21 فروردین با پیام تسلیتی از طرف رئیس حوزه هنری، آقای زم در روزنامه جمهوری اسلامی مواجه شدیم که تلویحاً خبر از شهادت سیدمرتضی آوینی در فکه را می‌داد.

 

چرا تلویحاً؟

 

یعنی خبر هنوز اعلام نشده بود.

 

جمعه نه صبح این اتفاق افتاده بود، قبل از جلسه شما.

 

آقامرتضی ده صبح شهید می‌شود. نه صبح وارد فکه می‌شوند و حدود ده صبح آقامرتضی روی مین می‌رود.

 

گفت مرتضي شهيد شد؛ گفتم خجالت بكش!

 

یعنی خبر شهادت ایشان این قدر دیر اعلام شد؟

 

اولین روزنامه‌های که روز بعد درآمد پیام تسلیت را زده بود. من آمدم داخل مدرسه بروم که دیدم دوستمان محمد آقای حامی که روز قبل در حیاط مدرسه با جناب آقا میرسپاه جلسه داشتیم، بودند. دیدم کنار خیابان ایستاده است و ظاهراً می‌خواهد به طرف حرم برود، اما چشم‌هایش پر از اشک است. از او پرسیدم: «چه شده محمد؟ چه خبر است؟» اصفهانی هم هست و با همان لهجه شیرینش گفت: «آقامرتضی شهید شد!» با گیجی پرسیدم: «آقامرتضی کیست؟» جواب داد: «آقای آوینی!» گفتم: «خجالت بکش. 21 فروردین 72 است. شهادت یعنی چه؟» خودم هم شوکه شده بودم که ماجرا چیست؟ گفت: «پیام تسلیت داده‌اند که آقامرتضی در فکه شهید شده است». تقریباً ابتدای آشنایی‌مان بود که...

 

بعد از رحلت حضرت امام (ره) چنین مصیبتی را سراغ نداشتیم

 

تازه اطمینان پیدا کرده بودید.

 

آره، تازه به چیزهایی که خوانده بودیم اطمینان پیدا کرده بودیم که این اتفاق افتاد. حس ما هفت هشت ده نفری که با آقامرتضی آشنایی پیدا کرده و دو سه جلسه خدمتشان رسیده و آثارشان را مطالعه کرده بودیم، این بود که حصن بزرگی را از دست داده و کاملاً بی‌پناه شده‌ایم. خیلی برایمان واقعه سختی بود. الان که برایم یادآوری می‌شود، باز هم برایم سخت است. ما بچه‌هایی که از جنگ آمده بودیم تا آن زمان یک مصیبت بزرگ دیده بودیم و آن هم ارتحال حضرت امام بود. شهادت آقامرتضی دومین مصیبتی بود که دیدیم و برایمان خیلی سنگین بود. حالا نه هموزن همان مصیبتی که سر ارتحال امام دیده بودیم، ولی بعد از حضرت امام چنین مصیبتی را سراغ نداشتیم. این قدر برایمان سخت و سنگین بود.

 

همه همين حس را داشتند

 

در مراسم تشییع جنازه که آمدیم و آدم‌های دیگر را که دیدیم، متوجه شدیم آدم‌های دیگر هم همین جوری هستند، مخصوصاً آنهایی را که بعدها فهمیدیم کنار آقامرتضی بوده‌اند یا ایشان را می‌شناخته‌اند. بعدها با خیلی از دوستان و آشنایان آقامرتضی مصاحبه کردم، برایم این مسئله بسیار درشتی بود و از همه سئوال می‌کردم. این حالت، حالت عمومی همه کسانی بود که آقامرتضی را می‌شناختند و به یک نوعی با ایشان ارتباط داشتند. وجهی که ما با آقامرتضی ارتباط پیدا کرده بودیم، برای‌مان یک نویسنده، متفکر و بعداً هنرمند و فیلمساز بود. بعضی‌ها ممکن است از همین وجه هنرمندی و فیلمسازی، بعضی‌ها ممکن است از وجه سردبیری و وجوه مختلفی که آقامرتضی داشتند با ایشان رابطه برقرار کرده بودند، ولی نکته عجیب این بود که همه همین حس را داشتند و اصلاً هم فرق نمی‌کرد که سنشان بیشتر از آقامرتضی باشد یا کمتر، علمشان بیشتر از آقامرتضی باشد یا کمتر.

 

انگار که در آن جمعیت تنها چهره‌ي سيدمرتضي را مي‌ديدم

 

اسم نمی‌برم، با یک بزرگوار مصاحبه کردم. دیگران می‌گفتند که ایشان جلسات وعظ و خطابه‌ای داشت که اکثر هنرمندان در آن جلسات شرکت می‌کردند، از جمله آقامرتضی که دو سه جلسه آمده بود. جلسات این بزرگوار که شرح حافظ یا هر چیز دیگری بود، خیلی برای بچه‌های هنرمند متعهد مذهبی دلی و خوب بود. این جلسات، جلسات بزرگی بودند و خصوصی نبودند و شاید 300، 400 نفر در آنها حضور می‌یافتند. در حسینیه‌ای در چیذر برگزار می‌شد. 

صحبتی که با ایشان کردم شاید شش سال بعد از شهادت آقامرتضی بود. ایشان می‌گفت آقای آوینی دو سه بار به این جلسات آمد، ولی هیچ‌وقت نزدیک نیامد، ولی از روزی که آمد، هر جای جلسه که نشسته بود چشمم که به چهره ایشان افتاد، انگار که در آن جمعیت، همه فيد (Fade) شدند و یک چهره شارپ (Sharp) بود و فقط برای او حرف می‌زدم و تنها کسی که حرفم را می‌فهمید او بود. غیر از جلسه آخر آمد نزدیک و خداحافظی کرد و رفت و این خداحافظی برایم خیلی عجیب بود تا روز بیستم یا بیست و یکم فروردین 72 که خبر شهادتش را دادند. فکر می‌کنم تشییع جنازه در روز بیست و دوم بود. ایشان می‌گفت آقای مهدی شجاعی و عده دیگری پیشم آمدند و گفتند می‌خواهیم برویم تشییع جنازه و من دعوم این نبود که تشییع جنازه کسی بروم، ولی گفتم: «می‌آیم».

 

اين عالم هم دست و پايش را بعد از رفتن آويني گم كرده بود!

 

ایشان جزو علما هستند؟

 

آره، از همان حوزه هنری یک مقداری دنبال جنازه رفتیم، ولی دلم آرام نگرفت و گفتم: «بیایید برویم بهشت‌زهرا». آمدیم بهشت‌زهرا و تعبیرهایی داشتند و تعریف‌هایی کردند. می‌خواهم بگویم از چیزهایی که این بزرگوار می‌گفتند، حسم این بود که آن روزها این بننده خدا هم آرام و قرارش را از دست داده بود. این قضیه خیلی عجیب بود.

 

آقا فرموده بودند من خودم می‌خواهم بیایم

 

یکی از کسانی که برای مراسم بزرگداشت شهید آوینی دعوت کردیم، آقای زم بودند و ایشان روی منبر از قول آقای محمدی گلپایگانی نقل کردند که وقتی بنا بود تشییع جنازه آقای آوینی انجام شود، آقا فرموده بودند آقای محمدی گلپایگانی در مراسم حاضر باشند. ساعت حدود هشت صبح بود که آقا به آقاي گلپايگاني زنگ زدند و گفتند: «آقا! شما کجایید؟» ايشان مي‏گويد من فکر کردم دارند پیگیری می‌کنند که آیا شما تشییع جنازه رفته‌اید یا نه؟ گفتم: «آقا! داریم آماده می‌شویم برویم تشییع جنازه آقای آوینی که فرمودید بروید». آقا فرموده بودند: «من خودم می‌خواهم بیایم» و تقریباً ساعت نه، نه و نیم آن روز بود که آقا چند دقیقه‌ای در مراسم تشییع جنازه حضور یافتند و شاید همین باعث شد که در همان لحظه خبر شهادت آقای آوینی بسیار مهم تلقی شود، چون آقا تا آن زمان در هیچ تشییع جنازه‌ای شرکت نکرده بود.

 

 

آوینی بيشتر به عنوان فیلمساز شناخته می‌شد ولي آقا فرمود «سید شهیدان اهل قلم»

 

به نظرم مطلب تا این حد اهمیت داشت که آقا خودشان تشریف آوردند. شاید حدود 25 روز بعد بود که خانواده شهید آوینی خدمت آقا رسیدند، آقا در دستخطی که اول قرآنی که به خانواده ایشان اهدا کردند، این جمله را نوشته بودند: «به یاد سید شهیدان اهل قلم، شهید سیدمرتضی آوینی که یادش غالباً با من هست». تاریخ این دستنوشته 15/2/72 است. این هم برای ما خیلی جالب و مهم بود که آقای آوینی تا آن زمان در رسانه‌ها به عنوان فیلمساز و هنرمند تبلیغ می‌شد، درحالی که آقا فرموده بودند: «سید شهیدان اهل قلم». اهل قلم کنایه از حضور فردی در وادی تفکرات است و «سید شهیدان اهل قلم» معنای خلاف آمد عادتی داشت، عادتی که رسانه‌ها نشان داده بودند.

 

ماهيت نقدهايي كه به آويني مي‌شد را مي‌فهميديم

 

در روزهایی که شما نزد ایشان آموزش می‌دیدید و روزنامه‌های آن دوره را مرور می‌کردید، جریانی هم وجود داشت که به‌شدت ایشان را نقد می‌کرد. آن نقدها باعث می‌شد نسبت به ایشان دچار تردید شوید؟

 

نه، آن زمان با خود آقای آوینی ارتباط پیدا کرده بودیم و از این جهت برایمان روشن شده بود که ماهیت نقدهایی که مثلاً کیهان و جمهوری اسلامی به مجله سوره و خصوصاً آقای آوینی داشتند، چیست و این قضیه برایمان مشخص شده بود.

 

آويني هم غرب و هم اسلام را خوب مي‌شناخت و هم انقلابي بود

 

نوع تفکر آقای آوینی از یک طرف خلوص تام نسبت به اسلام و انقلاب اسلامی را در خود دارد، از طرف دیگر غرب را به‌خوبی می‌شناسد و کفر نسبت به طاغوتش در غرب‌شناسی او تجلی پیدا کرده است و از طرفی تکلیفش برای گذر از این مرحله غرب‌زدگی به عالمی که انقلاب اسلامی می‌خواهد ما را وارد آن کند، کاملاً مشخص است. این سه شاخصه در آثار آقامرتضی هست و تکلیف آقای آوینی کاملاً روشن بود. دیگران در یکی از این شاخصه‌ها مشکل داشتند. یعنی با اسلام مشکل داشتند یا با انقلاب اسلامی یا گرفتار غرب‌زدگی‌ای بودند که خودشان از آن خبر نداشتند، به خاطر همین آقای آوینی در صحنه‌ای که حضور داشت در دو جبهه درگیر بود. جبهه تحجر و جبهه تجدد.

 

در جدال با متحجرين و متجددين

 

بخشی که ظاهراً دوستان انقلاب نمی‌توانستند با آقای آوینی کنار بیایند به تحجر منتسب می‌شود. آقای آوینی خط فکری خود را از اینها کاملاً متمایز کرده بود. حتی شروع کرده بود که مرزبندی‌هایش را با تحجر مشخص‌تر کند. به مرزبندی‌های خود با تجدد در مقالات زیادی اشاره کرده است و مرزبندی با تحجر را هم شروع کرده بود، چون خودش از طرف متجددها به تحجر متهم می‌شد. از وقتی که مرزبندی‌اش را با تحجر شروع کرد ـ اسم برایم مهم نیست، چون برخی از افرادی که آن موقع از نظر مشی فرهنگی با آقای آوینی درگیری پیدا کرده بودند، بعدها و پس از شهادت آقای آوینی در اثر خواندن آثار ایشان خودشان مشی دیگری پیدا کردند- اين اختلافات شروع شد.

 

طبیعی بود که این تفکر خلاف آمد عادت، مخالف داشته باشد. بخشی از این مخالفت‌ها از طرف متجددینی بود که غرب‌زدگی‌شان آشکار و انتخابشان غرب‌زدگی بود و بعضی‌ها متحجرینی بودند که دچار غرب‌زدگی مضاعف بودند و اشکالی هم نمی‌شود کرد و طبیعت ماجرا همین است و این درگیری پیش می‌آید.

 

آوینی حرف جديدي نمي‌زند؛ تفاوت او در انقلابي بودن و شيفتگي‌اش به امام است

 

شهید آوینی نگاه ویژه‌ای به غرب داشت که هنوز هم عده‌ای معتقدند در جامعه ما جا نیفتاده است. این‌که اگر محصولي از دنياي غرب به اينجا می‌آید، بايد نخست راجع به ماهیت آن بحث نمود و از نگاه ابزاری نشود. این نگاه در آن زمان نگاه جدیدی بود و آیا فکر می‌کنید الان جا افتاده است؟

 

این نگاه یک نگاه دقیق است. مختص شهید آوینی هم نیست و این طور نیست که ایشان اولین کسی باشد که این حرف را زده است. هم آقای آوینی اولین نفری نیست که این حرف را زده است و هم مطلب جدیدی نیست که آقای آوینی گفته باشد. یعنی این مطلب زمان‌بردار نیست که بگوییم در آن زمان جدید بود و الان مسئله جا افتاده‌ای است یا مثلاً آوینی اولین نفری است که چنین چیزی را فهمیده است. این طور نیست. آقای آوینی در یک سنت فکری است، منتهی خصوصیت آقای آوینی در این سنت فکری این است که یک آدم کاملاً انقلابی و شیفته حضرت امام است، تحول فردی خودش را مدیون انقلاب است و اساساً با انقلاب اسلامی از ورطه روشنفکری خلاصی و نجات پیدا کرده است. این تعبیر خود آقای آوینی است. همان جایی که می‌گوید من دارم از یک راه طی شده با شما صحبت می‌کنم و بعدها در رساله «آخرین دوران رنج» تعاریفی که از نیهیلیسم و دوره غلبه نیهیلیسم بر ایران می‌دهد، مشخص می‌کند که این دوره را با تمام وجودش حس کرده است و راهی که برای عبور از خط نیهیلیسم مشخص می‌کند، نشان می‌دهد که این آدم کاملاً در این وادی فکر کرده و به نتیجه رسیده و سلوک کرده است. باعث این سلوک هم انقلاب اسلامی است.

 

برای آويني رهبر انقلاب اسلامی، رهبر انقلاب اسلامی جغرافیای ایران نيست

 

پس این ویژگی در شخص آقای آوینی هست که تفکرش را تقریباً شاخص کرده است. یعنی در آن سنت فکری، تک نیست، ولی شاخص است. علت شاخص بودنش هم این است که هم آن تأملاتی را که در آن سنت فکری راجع به غرب، اسلام و حقیقت وجود دارد، داشته و علاوه بر آن تأملات آدمی است که زمانه را خیلی خوب می‌شناسد و حضرت امام را به عنوان شخصی که مسیر تاریخی بشریت را عوض کرده است، می‌شناسد و ايشان را در این شأن و جایگاه درک می‌کند و برایش رهبر انقلاب اسلامی، رهبر انقلاب اسلامی جغرافیای ایران نیست. انقلاب اسلامی برای آقای آوینی واقعه‌ای است که در تاریخ بشریت رخ داده است و تمام تاریخ بشریت را تحت الشعاع خودش قرار می‌دهد. بقیه آدم‌ها در این سنت فکری، غیر از یکی دو نفر، شاید چنین شأنی را برای انقلاب قائل نباشند. این وجه تشخص و اختصاصی آقای آوینی است.

 

تا وقتي سلوك آويني تكرار نشود، حرف او فهميده نخواهد شد

 

الان هم این طور نیست که حرف آقای آوینی فهمیده شده باشد، یعنی اصلاً این طور نیست که حرفش در زمان خودش فهمیده نمی‌شد و الان فهمیده می‌شود. حرف آقای آوینی در یک صورت خیلی خوب فهمیده می‌شود و آن هم وقتی است که آن سلوک تکرار شود. تکرار آن سلوک هم به این شکل است که باید غرب را از طریق ابزار شناخت خاص خودش که فلسفه باشد، بشناسند، با اسلام از طریق خودش ارتباط بگیرند: «الاسلام هو التسلیم»، یعنی دین را سلوک کنند و فهم تاریخی از اسلام و غرب و وضعیت خودشان در عالم داشته باشند. هر وقت در مورد هر کسی این قصه تکرار بشود، سلوک آوینی فهمیده، تکرار و محقق شده است. تا وقتی این اتفاق نیفتد، حرف آوینی در حد حرف است. ممکن است بعضی‌ها به عنوان یک حرف علمی به آن نگاه کنند. حرف علمی قابل مناقشه است و می‌شود به شکل انتزاعی درباره آن بحث کرد و اساساً همه چیز را زیر سئوال برد و گفت چه کسی گفته که حرف آوینی حق است؟ ماجرا از این قرار است.

 

آويني اصلاً تلاش نمي‌كرد آكادميك حرف بزند

 

شهید آوینی در چه پارادایمی کتابی راجع به نحوه حکومتداری می‌نویسد؟ ما نمی‌خواهیم صرفاً یک تصویر تک بعدی سینمایی یا یک انسان غرب‌شناس یا فیلسوف از ایشان ارائه کنیم. این همه چطور و در چه شرایطی با هم جمع می‌شود؟

 

فضایی که آقای آوینی در آن در مقوله‌های مختلف از فرهنگ، سیاست، حکومت، هنر و رشته‌های مختلف هنری از تئاتر، سینما، رمان، ادبیات، شعر و موسیقی و ... صحبت می‌کند، 1) فضای تفکر است، 2) فضای تفکر غیرانتزاعی است، یعنی آقای آوینی مثلاً دغدغه این را نداشت که به عنوان یک متفکر شناخته شود، چون اگر قرار است به عنوان یک متفکر شناخته شود، باید حرف‌هایش را به صورت آکادمیک بزند، درحالی که اصلاً رعایت این نکته را نکرده است.

 

نکته‌ای که خیلی در آثار آوینی عجیب است، این است که اساساً سعی نکرده است از شیوه زمانه پیروی کند، یعنی یک مقاله در اِشِل مقالات مورد تأیید آکادمی بنویسد.

 

 

آويني در حال مجاهده بود نه مبارزه

 

ظاهراً اصلاً روحیه‌اش با فضاي آكادميك جور درنیامده بود که می‌گوید یک بار هم که برای تدریس رفتم، بعد از چند جلسه خوم استعفا دادم...

 

بله! حتی وقتی هم در یک آکادمی حضور پیدا می‌کند، امید دارد که در آن فضا کاری بکند و می‌رود آنجا را امتحان هم می‌کند و نمی‌گوید نمی‌شود در این فضا کار کرد. می‌رود و امتحان می‌کند و می‌گوید آقا! طرح درسی با حرف‌هایی که من می‌زنم نمی‌خواند و نهایتاً در این تعارض، یک نفر باید حذف شود و من حذف می‌شوم. می‌بیند آنجا جای کار نیست و بیرون می‌آید و کارش را ادامه می‌دهد. یعنی وقتی از فضای آموزشی آکادمیک بیرون می‌آید نمی‌گوید چون آکادمی این حرف‌ها را نمی‌پسندد، پس من بروم و شیوه خودم را تغییر بدهم و تبدیل به شیوه آکادمی کنم، بلکه می‌رود و همان حرف‌ها را با صلابت می‌زند، ولی می‌گوید آکادمی جای زدن این حرف‌ها نیست و باید نوشت و می‌نویسد. آقای آوینی اساساً خودش را در زمانه‌ای می‌بیند که در حال مجاهده است. نگفتم مبارزه، گفتم مجاهده.

 

آويني سياسي هست، اما سياست‌زده نيست

 

اما خود آويني یک تعبیر سینمای مبارزه دارد. 

 

من پرهیز کردم از این‌که فکر کنیم در تفکر آقامرتضی مبارزه اصالت دارد. من می‌گویم مجاهده، یعنی جدّ و جهد کردن خودآگاه. یعنی می‌فهمد در کدام جبهه واقع شده است، درحالی که ممکن است این جبهه برای دیگران اصلاً جبهه نباشد یا برای دیگران از لحاظ سیاسی جبهه باشد.

 

جمهوری اسلامی بزرگ‌ترین ثمره انقلاب اسلامی است، ولی ثمره است. اصلش چیست؟ خود انقلاب اسلامی. در مبارزه یک وقت می‌بینید دفاع از ثمره، اصالت پیدا می‌کند و ممکن است آن قدر اصالت پیدا کند که انقلاب اسلامی فراموش شود. آقای آوینی اصلاً این طور نیست، یعنی همه چیزش توازن دارد و اساس این توازن برخورد متفکرانه و متأملانه است. به خاطر همین آقای آوینی گرفتار سیاست‌زدگی نیست و سیاست‌زدگی را نقد می‌کند.

 

آويني در جبهه‌ي انقلاب با متحجرها و متجددها مبارزه مي‌كرد

 

در عین حال که خیلی هم سیاسی است.

 

بله، همین طور است. سیاست‌زدگی را نقد می‌کند.

 

مرز بين اين سياسي بودن و سياست زده بودن کجاست؟

 

اگر سیاست اساس داشته باشد این جوری است. سیاست‌زدگی بازی است، یعنی چیز دیگری اصالت دارد و سیاست هم ملعبه است. برای طرف، بقای خودش و وجود خودش در مصادر قدرت و حکومت اصالت و موضوعیت دارد. ممکن است از جمهوری اسلامی هم دفاع کند تا خودش در حکومت باقی بماند. این سیاست‌زدگی است. وقتی که امر بین خودش و حکومت دایر می‌شود، ممکن است علیه حکومت بشورد، ولی تا وقتی که امر دایر است بین این‌که در قدرت باشد یا کنار قدرت و در قدرت بودن وابسته به دفاع از حکومت باشد، از حکومت دفاع می‌کند. این سیاست‌زدگی است.

 

ولی کسی که نوع حکومتی را می‌پسندد و چه خودش در قدرت باشد چه نباشد، آن حکومت را حق می‌داند و بایستد و از حکومت در برابر کسانی که داخل حکومت هستند دفاع کند. این آدم سیاسی است، ولی سیاست‌زده نیست. آقای آوینی در جبهه انقلاب ایستاده بود و از انقلاب و جمهوری اسلامی در برابر کسانی که متجدد بودند یا متحجر و به جان انقلاب و نظام افتاده بودند، دفاع می‌کرد.

 

آوینی که حرف می‌زد، می‌گفتند صدای پای فاشیسم می‌آید

 

كساني كه قدرتشان هم از آوینی بیشتر بود.

 

شدیداً بیشتر از آوینی بود. آوینی قدرتی نداشت.

 

خودش همیشه می‌گفت كه ما در اقلیت هستیم

 

جالب بود آقای آوینی که حرف می‌زد، اينها می‌گفتند صدای پای فاشیسم می‌آید. متجددها این را می‌گفتند. می‌دانی چرا؟ چون هماورد واقعی فکر آنها بود و می‌توانست ماهیت آنها را برملا کند و آنها هم این موضوع را خیلی خوب فهمیده بودند و می‌خواستند با تهمت فاشیسم خفه‌اش کنند.

 

شما بعد از شهادت آويني این برداشت را داشتید که عده‏اي بخواهند مصادره‌اش کنند؟

 

من در این سال‌ها نقد جدی به تفکر و آثار آقای آوینی ندیده‌ام. دنبالش گشته و ندیده‌ام.

 

وقتی می‌خواهند نقدش کنند، بیشتر راجع به گذشته‌اش حرف مي‏زنند

 

نه، حتی جرئت هم نمی‌کنند.

 

لجن‌پراكني عليه آويني شده، اما نقد جدي من نديدم

 

البته مسعود بهنود یک بار مصاحبه مفصلی داشت و كلي به آويني توهين كرد

 

او که چرت و پرت گفت و رطب و یابس به هم بافت. من می‌گویم نقد جدی، نمی‌گویم لجن‌پراکنی. نقد جدی وجود ندارد، چه از جناح متجددین، چه از جناح متحجرین. آن هم به خاطر اصالت تفکر آوینی است که با فطرت‌الناس گره خورده است. آنها از در افتادن با فطرت الناس می‌ترسند که نقد نمی‌کنند. ممکن است فکر کنید هاله‌ای از قداست دور آوینی است و او را از نقد مصون می‌دارد. این طور نیست، کما این‌که لجن‌پراکنی شده و هرچه دلتان بخواهد حرف نامربوط زده شده است، ولی به نظر من نقد جدی نسبت به تفکر آوینی وجود ندارد.

 

حمله به ولايت فقيه و رابطه با آمريكا؛ دو شاخص مهم تهاجم فرهنگي از ديد آويني

 

وقتی آوینی راجع به ولایت‌پذیری و حکومت ولایت فقیه صحبت می‌کند، یعنی به نظر شما ضعفی را در اين محث در زمانه‌ي خود می‌دیده است؟

 

آقای آوینی بعد از صحبت‌های آقا درباره تهاجم و شبیخون فرهنگی مقاله‌ای را با عنوان «تهاجم فرهنگی» نوشت و در آن می‌گوید این تهاجم چند شاخصه دارد: 1) حمله به ولایت فقیه چه از لحاظ نظری و چه از لحاظ عملی، 2) رابطه با امریکا. می‌گوید هدف و ته این تهاجم این است. ممکن است صورت فرهنگی به خود بگیرد یا صورت سیاسی یا صورت نظامی و با این صراحت حرف می‌زند. وقتی آقا بحث تهاجم فرهنگی را مطرح فرمودند، به این شعب و شاخصه‌ها اشاره نکرده بودند. آقای آوینی بلافاصله این مقاله را درباره تهاجم فرهنگی نوشت. این مقاله متعلق به سال 70 یا 71 است و در مجموعه آثار هم چاپ نشده، ولی در مجله سوره هست. اصلاً عنوان مقاله «تهاجم فرهنگی» است.

 

سينماي اشراقي اتفاقا قابل فهم است، ولي تحققش مشكل است

 

کمی روی مباحث سینمایی ایشان متمرکز شویم. سینمای اشراقی که آقای آوینی می‌گوید، چیست؟ جرا در اين سال‌ها این اصطلاح اصلاً باز نشده است؟

 

بهترین کسی که این مطلب را توضیح داده خود آقای آوینی است که در سه چهار مقاله‌ای که راجع به روایت فتح نوشته‌اند راجع به سینمای اشراقی توضیح داده است. اگر اشتباه نکنم، اسامی مقاله‌ها 1) تجربه ماندگار، 2) واقعیت در سینمای مستند و 3) در باره روایت فتح که هر سه مقاله پشت سر هم در جلد سه کتاب «آئینه جادو» آمده است. آقای آوینی در آنجا بیشتر از هر کسی این مطلب را توضیح داده و مطلب قابل فهمی هم هست و از لحاظ نظری دشوار نیست. از جهت دیگری سخت است که کسی به آن نزدیک نمی‌شود.

 

 

سلوک؟

 

آفرین! تحققش تحقق مشکلی است، چون به قول شما آن سلوک را می‌خواهد و اگر آن سلوک نباشد، کسی موفق نمی‌شود که این راه را برود و در حد نظر باقی می‌ماند.

 

حرف آقا را دو جور مي‌شود فهميد

 

مقام معظم رهبري هم در جلسه آخر با فيلمسازان جشنواره‌ي عمار، توصیه‌شان برای ورود به سینما، پرداختن به تزكيه‌ي نفس و خواندن نماز شب و ... بود.

 

این فرمایش آقا راجع به سلوک فردی در دو سه مثال نماز شب و دعا خواندن محدود نشود. این نشانه است. آوینی نماز شبش ترک نمی‌شد، اما کمتر کسی می‌دانست که آوینی نماز شب می‌خواند. نماز شبش تجهیز روزانه و جزئی از سلوکش بود. یعنی اگر کسی فقط نماز شب بخواند به نیت این‌که ممکن است با نماز شب اتفاقی بیفتد، هیچ اتفاقی نمی‌افتد، ولی اگر کسی سالک باشد، به نماز شب خواندن احتیاج دارد. این دو نگرش متفاوت است. یک وقت یکی نماز شب می‌خواند تا برایش ثواب داشته باشد. احتمالاً ثواب می‌برد و در زندگی‌اش هم هیچ تأثیری نمی‌گذارد، ولی یکی دائماً در حال سلوک است. برای چنین آدمی نماز شب واجب می‌شود و به آن احتیاج پیدا می‌کند.

 

حرف آقا را دو جور می‌شود فهمید. یکی این‌که آقا فرموده‌اند بروید نماز شب بخوانید و می‌شود مثل بقیه نمازها. چه فرقی می‌کند؟ اگر بناست نماز تأثیر داشته باشد همین نمازهای یومیه هم دارد. اگر اینها تأثیر ندارند، نماز شب خواندن هم تأثیر ندارد. چرا؟ چون این آدم نماز می‌خواند، اما نماز از زندگی‌اش جداست. نماز جزئی از سلوکش نیست. این سلوک است که اهمیت دارد که در آن نماز شب جایگاه پیدا می‌کند. لحظه لحظه سالک در محضر حقیقت بودن و متذکر حقیقت بودن است، نه این‌که نماز شب می‌خواند که زره پیدا کند و فردا برود به میدان مبارزه. اینها دو نگاه است.

 

اگر آويني به سراغ سينماي داستاني مي‌رفت، از تحولات سريع انقلاب جا مي‌ماند

 

بحث دیگر این است که شهید آوینی با این‌که خیلی به سینمای داستانی پرداخته، اما خودش هیچ‌وقت به سراغ سینمای داستانی نرفت و ظاهراً محقق شدن چیزی را که می‌خواسته در سینمای داستانی خیلی دشوار می‌دانسته است.

 

به نظر من ساختن سینمای داستانی برای آوینی از سینمای مستند راحت‌تر بود. خودش می‌گوید که به چه دلیل هیچ‌وقت به سمت سینمای داستانی نرفته، ولی به سنیمای داستانی اهمیت داده است. این طور نیست که آوینی نمی‌توانست سینمای داستانی بسازد، ولی در باره سینمای داستانی خیلی حرف زده است. این طور نیست. آقای آوینی برای خودش یک شأن و وظیفه تاریخی قائل است و می‌گوید با سینمای داستانی در برابر وقایع انقلاب اسلامی نمی‌شود واکنش متناسب نشان داد. یعنی چیزی به نام انقلاب اسلامی اتفاق افتاده است و دارد جهان را تغییر می‌دهد. سرعت این تغییر و تحول به‌قدری زیاد است که اگر در آوینی به سینمای داستانی بروی، از آن تحولات باز می‌مانی و آثارت نمی‌توانند آئینه تحولات انقلاب اسلامی باشند.

 

مشكل آويني با سينماي داستاني كاملاً اجرايي است نه نظري

 

یعنی اشکال ماهیت‌شناسانه به سينماي داستاني نداشت؟

 

نه، کاملاً اجرایی است. شما وقتی وارد فرآیند یک فیلم سینمایی می‌شوی، حداقل یک سال گرفتار آن هستی، درحالی که گاهی به دو سه سال هم می‌کشد. اگر آدم تندکاری باشی، باید یک سال را صرف ساختن یک فیلم داستانی کنی و سالی یکی از وقایع را می‌توانی پوشش بدهی. آقای آوینی نسبت به انقلاب اسلامی این طور نبود.

اين موضوع در مصاحبه‌ای که با آويني با محمد صدری درباره روایت فتح کرده، آمده است. محمد صدری از فیلمبردارهای روایت فتح است و این مصاحبه را برای پایان‌نامه‌اش با شهید آوینی به عنوان کارگردان مجموعه روایت فتح انجام داده است. در آنجا می‌پرسد: «چرا به سینمای داستانی نرفتی و به سینمای مستند چسبیدی؟» آقای آوینی جواب می‌دهد: «سینمای داستانی در باره وقایع انقلاب و پوشش دادن همه وقایع دست و پای ما را می‌بندد و ما سرباز انقلاب هستیم و داریم دنبال وقایع انقلاب دویم».

 

تحول نه، اما قطعاً تكامل هست

 

آيا شهید آوینی در سال‌هاي آخر دچار تحول شد؟ بعضی از متجددین درباره ایشان چنین نظری دارند که اوایل نگاه آويني به‌خصوص نسبت به سینما بسته بود و بعد نگاهش بازتر شد. فقط هم سینما نیست. مقاله «انفجار اطلاعات» ایشان را مثال می‌زنند. آیا ايشان چنین تحولی را داشت؟

 

به نظر من اسمش تحول نیست. در سیر مقالات و آثار آقامرتضی ما همیشه با یک سیر تکاملی مواجه هستیم. مطمئناً مسئله مقاله «تکنیک در سینما» بسیار دقیق‌تر، شفاف‌تر، کاربردی‌تر و واضح‌تر از مقاله «تأملاتی در ماهیت سینما»ست. مقاله «تکنیک در سینما» آخرین مقاله آقامرتضی درباره سینماست. رساله «تأملاتی در ماهیت سینما» رساله‌ای است که آقامرتضی برای تدریس در سال 69 نوشته است. این دو تا را کنار هم بگذارید، جان مطلب با هم هیچ تفاوتی ندارد، ولی مطمئناً مقاله «تکنیک در سینما» متکامل‌تر است. تکامل با تحول فرق می‌کند. تحول یعنی اساسی را کنار بگذاری و چیز دیگری را به‌جای آن بیاوری. با این نگاه اصلاً تحولی در آثار بعد از انقلاب آقامرتضی نیست، ولی قطعاً تکامل هست.

 

من خودم از آويني شنيدم كه گفت اين كتاب را چاپ نكنيد

 

 به خاطر همین «تکنیک در سینما» آخرین مقاله آقامرتضی در زمینه سینماست. حتی اگر کسی بخواهد مقالات قبلی او را از نظر اتقان‌شان بسنجد، باید با مقاله «تکنیک در سینما» مقایسه کند. این آخرین حرف آقامرتضی است. اگر در جایی حرفی به هر دلیلی در مراحل ابتدایی گفته شده، در «تکنیک در سینما» متکامل شده یا اصلاً فرض کنید 180 درجه روبروی همدیگر است ـ‌گفتم فرض کنید، من مثالی برای این مورد در آثار شهید آوینی سراغ ندارم‌ـ مقاله «تکنیک در سینما» مقدم است. چرا؟ چون آخرین مقاله آقامرتضی درباره سینماست. این سیر تکاملی را در مقاله‌های آقامرتضی می‌شود دید. آقامرتضی یک وقتی در مجله «اعتصام» یک‌سری مقاله در تبیین نظام سیاسی اسلام نوشته است. مقالات تتبعی است. از المیزان و جاهای دیگر (Reference)های زیادی آورده و بحث‌های نقلی خیلی مفصلی در باره حکومت اسلامی کرده است. اگر به خود آقای آوینی می‌گفتند ما می‌خواهیم این مجموعه مقالات شما را به اسم «حکومت فرزانگان» چاپ کنیم، می‌گفت: «نکنید». من اين را خودم از ایشان شنیده‌ام.

 

آويني گفت دوست دارم آنها را جور دیگری منتشر کنم

 

ظاهراً انتشارات واحه هم ديگر اين كتاب را منتشر نمي‌كند.

 

نبايد هم چاپ كند. کسانی هم که چاپ کرده‌اند، اشتباه کرده‌اند، یعنی خلاف نظر آقای آوینی کار کرده‌اند. چرا؟ چون مقاله «اسلامیت و جمهوریت» هست و این مقاله به زبان و شیوه آوینی در بیان مطالب، حتی راجع به اسلام و حکومت اسلامی نزدیک‌تر است تا زبان تتبعی که در فاصله سال‌های 62 تا 64 نوشته است. با یکدیگر تنافی ندارند، ولی قلم در این مقاله متکامل‌تر است. حالا یک نفر می‌خواهد با سیر آوینی آشنایی پیدا کند. می‌رود از اول هرچه را که آقای آوینی از سال 58 نوشته است، می‌خواند و جلو می‌آید، ولی وقتی می‌خواهد به آوینی استناد کند، انسان وقتی با اطمینان استناد می‌کند که بهترین حرف و آخرین حرف را از طرف نقل کند، مگر این‌که موضوعش آوینی‌شناسی باشد و بخواهد آثار آوینی را بشناسد که می‌رود و از اول می‌خواند.

 

خود آقای آوینی در آن جلساتی که داشتیم یک بار اشاره کرد که من یک وقتی در مجله جهاد یک‌سری مقاله راجع به توسعه نوشته‌ام، ولی خودشان همان جا گفتند: «اگر وقت کنم و دوباره آن مقالات را نگاه کنم، دوست دارم آنها را یک جور دیگری منتشر کنم». یعنی چه؟ یعنی آقای آوینی نمی‌خواست کتاب توسعه و تمدن غرب منتشر شود. چرا؟ چون قلم کتاب توسعه با قلم «آغازی بر یک پایان» متفاوت است.

 

بله آن اندازه‌اي كه بايد عمیق نیست...

 

آفرین! کاملاً یک مقاله‌ متناسب با سطح ژورنالیسم سال‌های 64 تا 66 است که در مجله جهاد چاپ شده است. خیلی هم متفاوت است و هنوز هم متفکرانه و متأملانه و کتاب خیلی خوبی است، ولی اگر آقای آوینی زنده بود، چاپش نمی‌کرد.

 

حداقل درستش را چاپ كرديم

 

ما هم که در نشر ساقي این کتاب را چاپ کردیم به خاطر این بود که جهاد این کتاب را با غلط‌های زیادی چاپ کرده بود و آن کتاب به عنوان اثر آوینی باقی می‌ماند و ما حداقل درست چاپ کردیم و خودمان می‌دانستیم که آقای آوینی خیلی خوش ندارد این کتاب منتشر شود. خوش ندارد نه این‌که از نظرش برگشته بود، تکامل پیدا کرده بود. یعنی یک روزی کتابی نوشته است و ارجاعاتي (Reference)هایی به منابع غربی داده بود، اما آقای آوینی اصلا ارجاع دادن برای تأیید حرف خودش را قبول ندارد و این را همان جا در کتاب توسعه هم می‌گوید که این ارجاعاتي که می‌دهم به خاطر این نیست که بگویم غربی‌ها هم حرف مرا تأیید می‌کنند، بلکه می‌خواهم بگویم آش آن قدر شور است که صدای آشپز هم درآمده است.

 

مقاله‌ي مورد تأييدش در مورد حكومت اسلامي، «اسلاميت و جمهوريت» بود

 

حالا این آدم در نوشتن به شیوه‌ و تکاملی رسیده که دیگر از آن شیوه دست برداشته است و آن کار را نمی‌کند. ولي ما تعمد داریم که در فرياد بزنيم که آقای آوینی مثلاً در تأیید حکومت اسلامی سیزده مقاله نوشته است و این را در حکومت فرزانگان چاپ کنیم. ما به کسانی که رفتند اینها را چاپ کردند آدرس داده بودیم و بعد هم به هر کدامشان گفتیم: «چه کسی این کار را کرده است؟» گفتند: «ما نبودیم». من واقعاً رفتم و پیگیری کردم و از همه کسانی که در مجموعه‌ای این کار را کرده بودند، پرسیدم و گفتند: «ما نبودیم». گفتیم ما در بروشورهای آثار آقای آوینی ارجاعاتي داده‌ایم که این مقالات در مجله «اعتصام» چاپ شده است. قبل از این‌که بروید و مجلات «اعتصام» را بردارید و مقالات را چاپ کنید، خودمان اینها را آرشیو کرده بودیم و برای چاپ نکردنشان دلیل داشتیم. خود آقای آوینی گفته بود دیگر نمی‌پسندد چنین چیزهایی را با این شیوه چاپ کند و اگر بخواهد مطلبی درباره حکومت و سیاست بنویسد، «اسلامیت و جمهوریت»‌ می‌نویسد، نه آن چیزی که شما به عنوان «حکومت فرزانگان» درست کرده‌اید.

 

معتقد بود شعر بيشتر همگام انقلاب اسلامي است

 

آيا شهید آوینی دنبال مديوم تازه‌ای برای بیان حرف‌هایش بود؟ یعنی از رمان، سینما و مقاله‌نویسی چون آنها را اصالتاً غربی می‌دانست بگذرد و ابزار جدیدی را برای بیان حرف‌هایش انتخاب کند. بعضی‌ها می‌گویند که به شعر خیلی اصالت می‌داد.

 

فکر می‌کنم در تفکراتش این نکته وجود داشت که اینها برای بیان حرف‌های ما رسانه‌های کاملی نیستند. البته مسئله‌ برایم اصلاً به این شکل طرح نشده که دنبال رسانه یا (Medium) جدیدی بود یا به یکی از اینها بیشتر از آن یکی اهمیت می‌داد. می‌شود در موردش حدس زد، ولی فکر نمی‌کنم تصریحی از طرف آقای آوینی در این مورد وجود داشته باشد. می‌شود از حرف‌های آقای آوینی یک چیزهایی را برداشت کرد.

 

مثلاً مقاله‌هایی که راجع به شعر نوشته است...

 

بله مثلاً از مقاله‌هایی که در باره شعر نوشته است می‌شود این جوری برداشت کرد که شعر بیشتر همگام انقلاب اسلامی است و حتی شعر کلاسیک بیشتر به درد انقلاب اسلامی می‌خورد تا شعر نو و شعر سپید، چون سنت فرهنگی و شعری ماست و ما اصلاً با همان تفکر شاعرانه انقلاب اسلامی را راه انداختیم. این اهمیت را از کجا می‌شود فهمید؟ از طرز تدوین کتاب «فردایی دیگر» که خود آقای آوینی در آن ترتیب مقالاتش را مشخص کرده است. مقاله اول راجع به ژاپن است، «راز سرزمین آفتاب»؛ مقاله راجع به دو رمان غربی «1984» و «دنیای متحول نو» و ظاهراً نقد این دو تاست و رساله سوم نقد نیهیلیسم است. وسط کتاب یک کاغذ گذاشته و نوشته درباره شعر و مقالات بعدی راجع به کلیات هنر و شعر است و آخرین مقاله این کتاب «ختم ساغر» است که شرحی است بر بعضی از ابیات عرفانی حضرت امام. معنی‌اش چیست؟ یک کتاب راجع به ژاپن، اتوپیای غرب و نیهیلیسم. 

 

آوینی به اين توجه كرده كه يكي از وجوه شخصيتي امام (ره)، شعر است

 

یعنی يك نفی و اثبات است؟

 

یک «لا اله» اول کتاب، «الا الله»اش چیست؟ درباره شعر است. می‌توانید از تدوین این کتاب این طور نتیجه بگیرید که آقای آوینی از تفکر شاعرانه ـ ‌چون در کتاب «ختم ساغر» فقط از شعر امام نمی‌گوید، بلکه از حافظ، مولوی و... هم شعر می‌آورد و می‌رسد به این‌که این سنت شعری در شکل‌گیری و پایه‌گذاری انقلاب اسلامی بسیار مؤثر است و اگر کسی بخواهد دم از انقلاب بزند، نمی‌تواند شعر و تفکر شاعرانه را نادیده بگیرد. مخصوصاً به این توجه کرده که یکی از وجوه شخصیتی رهبر اصلی انقلاب و بنیان‌گزار جمهوری اسلامی شعر است.

 

در شعر این قابلیت وجود دارد که حضرت امام در محیطش پرورش پیدا کرده است. حرف یک چیز دیگر است، نه این‌که امام از شعر استفاده کرده است. حضرت امام در محیط شعر پرورش یافته است. شعر و عرفان ما با هم عجین هستند. سنت شاعرانه ما با عرفان ما عجین است. اکثر شعرای ما عارف بوده‌اند و هستند. منظورم شاعر است نه ناظم. حضرت امام هم وجه عرفان و شعرش یکی است. هنگامی که به تفکر انقلاب اسلامی رجوع می‌کنیم باید به تفکر شاعرانه بازگشت داشته باشیم. از این جهت آوینی به تفکر شاعرانه اهمیت داده است، ولی آیا هر شعری را در مورد انقلاب اسلامی و دفاع مقدس پسندیده است؟ نه! این طور نیست. مقیاس و معیارش چیست؟ سنت شعری. هرچه به آن سنت نزدیک‌تر باشد، به تفکر انقلاب اسلامی نزدیک است. آیا به این صورت آوینی به این قضیه بها داده است؟ بله، ولی این بها دادن کاملاً تلویحی است و شما باید آن را از طرز تدوین یک کتاب استنباط کنی. باید این اهمیت را استنباط کنی و دربیاوری.

 

ممنون از وقتي كه گذاشتيد.

برای سید مرتضی آوینی.که دوستش دارم.

متن زير  به همراه فايل صوتي گفت‌و‌گو كه براي اولين بار در رجانيوز منتشر مي‌شود، شرحي‌ست كامل- و تا به حال منتشرنشده- از تمام اتفاقات روز حادثه و چند خاطره شيرين از شهيد مرتضي آويني و سعيد يزدان‌پرست كه در فضايي آكنده از اشك و ياد شهيدان تهييه شده و به ساحت قدسي سيد شهيدان اهل قلم  تقديم مي شود:

 

خودم را به آويني نچسبانم به چه كسي بچسبانم؟

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم. یا مقلب القلوب و الابصار، یا مدبر اللیل و النهار، یا محول الحول و الاحوال، حول حالنا الی احسن الحال. ان‌شاءالله در سال جدید حال همه ما تحویل شود به قول احمدی‌نژاد بهار... بهار احمدی‌نژاد هم حکایتی شد! پيش از ورود به بحث اصلي، همين اول بگويم كه خیلی سئوال شده است که این سعید قاسمی کیست که خودش را به آوینی می‌چسباند؟ اصلاً چقدر با آوینی بوده است؟ همین جا اعتراف می‌کنم که سر جمع بیشتر از دو هفته با آوینی نبوده‌ام و هیچ ادعایی نسبت به آوینی‌شناسی ندارم. این را اول قصه بنویسید. این هم که خودم را به آوینی می‌چسبانم به خاطر این است که دوست دارم بچسبانم. به آوینی نچسبانم به چه کسی بچسبانم؟ ولو یک ساعت درک کرده باشم، ولو دو جمله درک کرده باشم، اگر اسمش را می‌گذارید دودره‌بازی باشد دودره‌بازی است. اگر کسب آبرو کردن است، ما که غیر از این چیزی نداریم. از شهدا کسب آبرو نکنیم، از چه کسی بکنیم؟ من خودم را به اینها می‌چسبانم و از اینها کسب آبرو می‌کنم. شما ناراحتید؟ دو روز و دو ساعت با آوینی بودی هی می‌روی این طرف و آن طرف صحبت می‌کنی؟ بله، هنرم این است. شما با هر کدام از خوب‌ها بوده‌اید بروید این طرف و آن طرف بگویید. من بروم از بدی‌هایم و از جاهایی که باطل بوده است بگویم؟ چرا ناراحت می‌شوید؟

نامردم اگر تو بیایی صحبت کنی و میکروفون را به دستت ندهم

آقا! سیدمرتضی رفقایی داشت که ده‌ها سال با او زندگی کرده‌اند. اینها کجا هستند؟ خب بیایند صحبت کنند. مگر کسی جلویشان را گرفته است؟ هر سال توی سعید قاسمی چرا در بهشت‌زهرا صحبت می‌کنی؟ عشقم است که صحبت کنم. عزیز من! تو می‌آیی صحبت کنی؟ من خوره‌ي میکروفونم، اما نامردم اگر تو بیایی صحبت کنی و میکروفون را به دستت ندهم. رفیق فابریک‌های سید! اینها جنگولک‌بازی نیستند بیایند به هم ببافند. شما بیایید به هم ببافید که بافتنی نیست. هرچه در باره این شهید بگویی کم گفته‌ای. اصلاً اجازه نمی‌دهند که لاطائلات به هم ببافی. توی دهنت می‌زنند. مگر اجازه می‌دهند که هر کسی هر چرت و پرتی را بگوید. آقا! همین شمایی که با سید بودید، خب بیایید بگویید من یک سال از او کسب فیض کردم و چنین آدمی بود.

 

ماجراي دلبري‏هاي آويني

 

مثلاً من یک بار او را دیدم و کلامی به ما گفت. یک بار آمد خانه‌ي ما و دید که بچه من کلکسیون تمبر دارد. یک سال بعد رفت پاکستان، آمد و پاکتی را برایم فرستاد و گفت: «سال جدید را تبریک می‌گویم. راستی من دیدم بچه‌ام به تمبر علاقه دارد، این چند تمبر را آنجا دیدم، به بچه‌ات بگو بگذارد در کلکسیون تمبرش!» اصلاً این آدم کجاست؟ اوضاع ما آن‌قدر شلوغ پلوغ است که وقت رسیدگی به ننه بابایمان را نداریم. تمبری که بچه‌ي طرف که یک بار او را دیده جمع کرده است! حواسش جمع است دیگر. دلبری و دل‌خری می‌کند. این هنر است. بیا و اینها را بگو. بگو دو ساعت آمد خانه‌ي ما و با تمبر، ما را خرید. من اصلاً مال این حرف‌ها نبودم. نه به انقلاب کار داشتم، نه به نظام، ولی می‌دیدم حزب‌اللهی که می‌گویند تویی؟ شما حزب‌اللهی هستی؟ حواست واقعاً به این چیزها هست؟ اینها دلبری است. قرار نیست اتفاق خاصی بیفتد. دین یعنی همین. اسلام یعنی همین. حزب‌الله یعنی شریعت، یعنی اخلاق. «اني بعثت لاتمم مكارم الاخلاق»(2).

 

سيد مي‏توانست يك آرپي‏جي زن يا يك فرمانده‏ي خوب باشد

 

بگذريم؛ آقایی که شما باشید، داستان «سید» که شهادتش برمی‌گردد به 20 فروردین 72، 9 صبح جمعه، یعنی مقطعی که یک سال یا یک سال و نیم بود که تفحص را شروع کرده بودیم. تفحص را هم که شروع کردیم مثل بسیاری از کارهای دیگرمان، بی‌توجه به این بودیم که یک اتفاق تاریخی عظيم رخ داده است؛ چنانكه که همين حالا هم با سایر آثار جنگ و مستنداتش بي تفاوت برخورد می‌کنیم. اما سید از حضرت آقا اذن گرفت که تاریخ جنگ را مستند و مدون کند و از ابتدا به اين موضوع توجه داشت. می‌دانید كه سید در طول جنگ می‌توانست یک آر.پی.جی‌زن یا فرمانده‌ي خوب باشد؛ یعنی نه تنها در علم، ادب، شعر، موسیقی و معماری چیزی کم نداشت و دستی بر آتش داشت، كه حتي می‌توانست فرمانده خیلی خوبی هم باشد. اما به نظر من از همان ابتدا بصیرتی داشت و می‌دانست روزهایی می‌رسد که برای یک فریم عکس، یک صحنه‌ي تهاجم یا پاتک یا وداع یا شهادت مردم له‌له خواهند زد؛ چون مقطعی از تاریخ است که می‌آید و به‌سرعت می‌گذرد.

 

مي‏دانست كه تاريخ را يا تند و شور مي‏نويسند يا ضعيف و غيرقابل باور

 

ببينيد بسیاری از اتفاقات در جنگ بودند که قبلاً وجود نداشتند و نمی‌شد آنها را مستند کرد، ولی در این مقطع که دوربین آمده و تکنولوژی در اختیار ماست، در این حدش را می‌تواند ثبت کند؛ یعنی یک ثبّات تاریخ باشد و این را می‌فهمید که یکی دو نسل بعد از او می‌آیند که پیوسته در طول تاریخ یک هویت گمشده داشته‌اند و الان هم با تهاجم مضاعفی مواجهند و آن بخشی که تشنه هستند، برای این مستندات له‌له می‌زنند و یک بخشی هم کلاً انکار می‌کنند. اینهایی را که می‌گویم خودم بعد از شهادت سید به آن پی بردم و جامعه هم همین طور.

 

آدمی که این همه در حوزه‌ي قلم، فیلم، مستند و ديگر کارهای برجسته‌ خروجی داشت، آنجا معلوم شد که او این روشن‏بینی را داشته و می‌دانسته که چنین وضعیتی پیش می‌آید که تاریخ دستخوش حوادثی می‌شود و تاریخ‌نویسان یا آن را تند و شور می‌نویسند که قابل باور نباشد و یا آن قدر ضعیف می‌نویسند که در هر دو صورت مخدوش شده است.

 

هیچ کس سر کلاس بلند نمی‌شود بگوید آقا این قدر چرت و پرت نگو! 

 

مثلاً همین الان در دانشگاه رضاشاه دارد تطهیر می‌شود، شاه دارد تطهیر می‌شود، مجاهدین خلق با 12000 شهیدی که از ما گرفتند، دارند تطهیر می‌شوند و همین بیخ گوش ما در دانشگاه تهران، استاد دانشگاه دارد از آنها حمایت می‌کند. به همین راحتی و هیچ کس سر کلاس بلند نمی‌شود بگوید آقا بس است! این قدر چرت و پرت نگو! مسعود رجوی تروریست را که نمی‌شود تطهیر کرد. هنوز سه دهه از انقلاب و دو دهه از جنگ و یک دهه بیشتر از جنایت‌هایی که مسعود رجوی در آن دست داشت، از جمله به شهادت رساندن صیاد شیرازی نگذشته است. همین الان هم تیم مسعود رجوی که در اسرائیل آموزش دیده است، دارد امثال احمدی روشن‌ها را ترور می‌کند و در این قصه دست دارد. الان چه برنامه‌ای دارند؟ خدا می‌داند. آن وقت این تروریستی که 12000 شهید به نامشان ثبت شده است، دارد در دانشگاه تطهیر می‌شود. این یعنی این‌که اگر تاریخ درست نوشته نشود، مستند نشود و دقیق و درست بازگو نشود، ما در آینده قطعاً دچار فاجعه خواهیم شد. این نشان می‌دهد سید درست تشخیص می‌داد و لذا مي‌فهميد كه هر قدر که در توان دارد باید تصویر بگیرد و کار کند.

 

«خان گزيده‏ها» را پخش كنند تا يادمان بيايد كجا بوديم!

 

به همین دلیل است كه این آدم در مقطع جنگ خواب و خوراک ندارد. این آدم کسی است که حدود 70 قسمت مستند روایت فتح دارد. قبل جنگ هم اولین مستندش را با بچه‌های جهاد به اسم «خان گزیده‌ها» کار کرد که چقدر زیباست و دقيقاً مصداق آن چیزی است که امام (ره) می‌گوید عمق هنر واقعی نشان دادن مظلومیت مظلومان، رنجدیده‌ها و پابرهنه‌ها و ظلم و ستمی است که بر آنها روا داشته شده است.

 

همين الان در همین مقطع اگر مستند «خان گزیده‌ها» را که یک سال بعد از انقلاب ساخته شد پخش كنند، خواهید دید بسیاری از کسانی که در آن روزها حتي در روستاهای نزدیک تهران و شهرهای بزرگ ساكنند، با عرض معذرت حیوان‌وار و میمون‌وار زندگی می‌کنند و از زندگی «هیچ چیزی» ندارند، می‌خورند که فقط زنده بمانند. اگر اینها را نشان بدهند که آن بودیم و این شدیم، آن وقت مي‌توان به آن آقا و استادی که الان دارد در رسانه و يا دانشگاه چرت و پرت می‌گوید و متلك می‌اندازد، گفت كه این مستند ماست. زیاد هم راه دوری نیست. همین جا بغل ورامین است. بغل شیراز، کرمان و شهرهای بزرگ است و در خود شهرها کپرها و آلونک‌هاست. امروز اگر این مستند نشان داده شود، دیگر خیلی‌ها چرت و پرت نمی‌گویند یا لااقل در فحش دادن یا اسراف کردن ترمزدستی را می‌کشند. بچه‌ي من اصلاً نمی‌داند چه خبر است که هیچ، بزرگ‌ترها هم نسیان گرفته‌اند و یادشان رفته است که چه بودیم و کجا بودیم و حالا کجا هستیم.

 

تصوير خودش را كه ديد قشقرق به پا كرد!

 

جالب است بدانيد كه در هیچ کدام از اين مستندهايي كه مرتضي ساخت، نمی‌بینید که ته آن نوشته باشد تهیه‌کننده یا کارگردان سیدمرتضی آوینی! در حالي‌که حتي همه‌ي نريشن‌ها را خودش نوشته است.

  

ببینید برکت از کجا می‌آید؟ ما امروز هر کاری را که انجام می‌دهیم، سر و ته پروژه حتماً اسم‌مان را می‌نویسیم که بگوییم این کار من است، کار تیم من است. اما آويني در آن صحنه‌هایی هم که بوده است، خودش در فیلم حضور ندارد. فقط یک صحنه را بچه‌ها گرفتند و به خودش نگفتند و فیلم پخش شد و دید و قشقرقی به پا کرد که نگو و نپرس که مگر می‌خواهید طاغوت‌سازی کنید؟ اخلاص یعنی این. يعني 70 قسمت مستند بسازی و نه اسمت باشد، نه حتی یک صحنه از خودت نشان بدهی که یعنی من هم در خط بودم. به حرف می‌گوییم، اما الان سال 92 است. خیلی سخت است. شمایی که خبرنگار هستی، یک متن نوشتی و بالایش زده‌ای نویسنده فلان! ويراستار فلان، نريشن‌نویس فلان، فیلم که درست می‌شود، فقط نیم‌ساعت تیتراژ می‌آید که با تشکر از فلان و بهمان. فیلم‌های سید این چیزها را ندارد. فقط زده تهیه‌کننده: گروه روایت فتح.

 

 

وقتي بركت نباشد، 4 ميليارد هم هزينه كنيم مي‏شود «فرزند صبح»!

 

این روزها سئوال این است که آقا چهار میلیارد هزینه کردیم راجع به پدر و مادر امام، فيلم «فرزند صبح» درست کردیم. چهار میلیارد را چه کسی هزینه کرده است؟ دفتر نشر آثار امام. فیلم فقط یک شب اکران شد، آن‌چنان بویش پیچید که دیگر جرئت نکردند نشانش بدهند. همین طوری کردند توی گونی و صدایش را درنیاوردند. چهار میلیارد فقط یک قلمش است. کارگردان كيست؟ آقای علیرضا افخمی، رفيق فابریک سیدمرتضی آوینی! می‌گویند پول نیست! نه آقا! برکت نیست. کل مؤسسه‌ي روایت فتح عبارت بود از دو اتاق، یک سیدمرتضی آوینی، چهار پنج تا از بروبچه‌هایی که تا آخر با او بودند و امسال که داریم حرف می‌زنیم، به برکت چشم‌‌های نداشته آقایان و حسادت‌هایشان موفق شدند ریشه‌ي روایت فتح را به‌کلی بکنند و دیگر روایت فتح نداریم و تمام شد و جارو کردند! چرا مؤسسه به نامش درست شد و اسم خیابان و... به نامش زدند، ولی اصل مؤسسه روایت فتح را از ریشه کندند. جالب است! این آدم در دو اتاق با یک عده بروبچه‌های مخلص آثاری را خلق می‌کند که برای کل تاریخ می‌ماند، ولی میلیاردها تومان برای کارهایی هزینه می‌شود و بی‌فایده و آخرش هم خیلی راحت می‌گوییم حیف شد! کار درنیامد!

 

گفتم: «سید! وسواسی شدی؟»

 

خب علت آن چیست؟ سال‌ها قبل در بهشت‌زهرا و جاهای دیگر اين ماجرا را تعريف كرده‌ام. گفت پشت دستگاه مونتاژ نشسته بودم، سید بلند شد رفت بیرون و وضو گرفت و برگشت. هنوز چند دقیقه‌ای ننشسته بود که باز بلند شد رفت، وضو گرفت و برگشت. گفتم: «سید! وسواسی شدی؟» سید فهمیده بود من بی‌وضو پشت دستگاه نشسته‌ام. شما را به خدا امر به معروف و نهی از منکر را ببینید. با زبان نمی‌گوید پسرجان! بلند شو برو وضو بگیر و بیا. می‌گوید درست است که اینها فیلم هستند و فیلم یک موجود مرده است، اما ما داریم راجع به موضوعی صحبت می‌کنیم که مثل نماز خواندن پشت سر خودش فلسفه‌ای دارد. برای این‌که به ما اجازه بدهند راجع به شهید قلم بزنیم و فیلم بسازیم، مثل نماز خواندن است و نمی‌شود بدون وضو به آن دست زد. مردانگی می‌کند و جوری نمی‌گوید که به طرف بربخورد.

 

ميز كاري كه رو به قبله بود

 

میز کار باید رو به قبله باشد. مثل من نیست که میزش رو به هر جایی، رو به کاخ کرملین، امریکا یا شوروی باشد. میز کار باید رو به قبله باشد. مثل نماز خواندن است. زاویه‌ي فکر این آدم را تماشا کنید که حتی نسبت به میز حساس است.

 

همين جا یک حاشیه‌ای برویم. گاهی اوقات می‌پرسند آقا! کلید شهادت چیست؟ چه اکسیری است که یک‌سری آدم‌ها پیدا می‌کنند. من خودم بعد از کلی کنکاش هنوز به این مقوله نرسیده‌ام و اگر بگویم حرف گزافه‌ای زده‌ام، ولی رسیدم به اینجا که رعایت کردن نکات بسیار ریزی که این روزها اصلاً صورت مسئله نیست، گره‌ي کار را باز می‌کند. یکی از آنها دل شکستن است.

 

گفتم: «سيد! تو هم اهل معامله شده‌ای»

 

سر قصه‌ي بوسنی، با «نادر طالب‌زاده» 10 قسمت «خنجر و شقایق» ساخه و چه زحماتی کشیده شد. مرتضي نريشن‌ها را که می‌آورد، از بس تا ساعت دو و سه شب گریه کرده بود، کاغذها مچاله بودند. دو سه قسمت پخش شد و آن غوغا را برپا کرد و بعد هم مسئول وقت صدا و سیما، آقای محمد هاشمی، مابقی را بلوکه کرد و پخش نشد. من رفتم دم در خانه‌شان که: «آقاجان! حالا که صدا و سیما فیلم را بلوکه کرده است، تو فیلم را بردار بیاور ما در دانشگاه‌ها نشان بدهیم». گفت: «نمی‌شود.» ما به خرج حضرت آقای زم، (با یک سکوت یک دقیقه‌ای!) -مسئول حوزه هنری وقت- فیلم را ساخته‌ایم و ایشان هم اجازه نمی‌دهد. گفتم آقاسید دنیایی منتظر این قصه هستند. از دستش ناراحت شدم و جلوی در خانه‌اش به او بی‌احترامی کردم و گفتم: «تو هم اهل معامله شده‌ای. ما رفتیم خداحافظ!» فردای آن روز پاکتی به دستم رسید، دیدم کل اینها را در پاکت گذاشته و یادداشتی نوشته است: «تقدیم به آقاسعید، همان که قبل از این‌که ببینمش می‌شناختمش و دوستش داشتم». خلاصه یک دلبری این جوری از ما کرد. این همه غیبت پشت خلق‌الله می‌کنیم و حواس‌مان هم نیست و یک قلپ آب هم پشتش می‌خوریم و می‌گوییم برو بابا! آن وقت این آدم شب خوابش نمی‌برد که تو یک حرفی به او گفتی و او برای این‌که اثبات کند معامله‌گر نیست، همه‌ي فیلم‌ها را می‌گذارد و این جوری با چهار خط نامه لوله‌ات می‌کند! چون به آن چیزی توجه دارد که بالای سر قبر خودش نوشته است: «هنر آن است که بمیری قبل از آن‌که بمیراندت و مبدأ و منشاء هنر آنانند که این چنین زیسته‌اند و این چنین مرده‌اند».

 

برگشتم و دیدم نه، سید است که روی مین رفته!

 

این تنها يك دست‌نوشته نیست، بلکه این آدم خودش این جوری است. این «حاسبوا قبل ان تحاسبوا» را باور کرده و افسار دستش هست، ول نیست که همین طور هر چیزی را بگوید و به هر چیزی نگاه کند و هر کاری را انجام بدهد، بلکه سوار کار است و دقیقاً توجیه است که باید چه کار کند. اینهایی را که می‌گویم به کلام نیست، چون لحظات شهادت اینها را دیدم. خیلی رفیق داشتم که دست و پایش قطع شد و عربده می‌زدند. اصلاً دست خودت نیست. عربده‌ای می‌زنی که بیا و ببین. مین زیر پایت منفجر شود. 1300، 1400 تکه است. مین والمری (VALMERیکی از مزخرف‌ترین چیزهایی است که ساخته شده است. پایت روی آن برود، 1300، 1400 ساچمه بیرون می‌ریزد. تقریباً در آن صحنه همه زخمی شدند. من فکر کردم نفر جلویی من روی مین رفته است. بعد دیدم پشت خود من هم خیس شده است. برگشتم و دیدم نه، سید است که روی مین رفته است و رفیق خودم آقاسعید یزدان‌پرست «رحمة‌الله‌علیه» دانشجوی معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت.

 

 

 این آدم دیوانه نیست؟

 

خود آقاسعید یزدان‌پرست هم ورقی است. بین این همه آدم در اطراف سید، «سعید یزدان‌پرست» باید با او پر بزند. برای پرواز حداقل دو بال لازم است. هر کسی هم‌کفو او نیست. کسی باید با او برود که همان مدل و در قد و قواره‌ي پایین‌تر باشد. یعنی همان مدل فکر کردن، همان مدل جبهه رفتن، همان مدل اخلاص، همان مدل چراغ قرمز را رد نشدن! که آقا سعید! ماشین نمی‌آید. بیا رد شویم، نخیر آقا! خلاف شرع است. آقاسعید ول کن تو را به امام زمان، تا کی اینجا بایستیم چراغ سبز شود؟ نخیر! خلاف قانون و شرع است. چرا نمی‌فهمی تو؟ ول کن بابا. برو دنبال کار و زندگی‌ات. من بخواهم این جوری با تو بیایم باید مسیر دانشگاه را شش روز در راه باشیم. این آدم دیوانه نیست؟

 

آقا سعيد گفت كيك اينها كه خوردن ندارد!

 

این‌هایی که شهید می‌شوند، قصه‌شان جور دیگری است. بگذاريد خاطره‌ي ديگري از آقا سعيد يزدان‌پرست بگويم. رفتیم در سالن ژوژمان (judgment) نهایی یک دانشجویی. معمولاً هر کسی کار نهایی‌اش را می‌آورد و نمره‌ي خوبی می‌گیرد و همه شیرینی می‌خورند. پروژه متعلق به دختر خانمی بود كه چندان مقید به این قصه‌ها نبود و پدر و مادرش هم مال این حرف‌ها نبودند، ولی همه ما مثل خوره‌ها و گرسنه‌ها نگاه می‌کردیم. معمولاً آدم‌های مایه تیله‌دار کیک‌های سنگین می‌آوردند. ما همیشه عین مرده‌خوارها سعی می‌کردیم دقیقه‌ي آخر برسیم و کیک را بزنیم و بیاییم. آنها داشتند نمره می‌دادند و تقدیر می‌کردند و ما عین خوره‌ها ریختیم روی کیک و آن را 60 پاره کردیم. دیدیم سعید ایستاده است و دارد تماشا می‌کند. گفتم: «کور شده! هر جا جای شیطنت باشد، تو هم هستی، اما اینجا را نیامدی پای کار!» حاجی مرا کشید کنار و گفت: «تو که اینها را می‌شناسی. مال اینها مشکوک نیست؟ اصلاً مال این حرف‌ها نیستند. بحث قرتی بودن دخترک نیست، اینها اصلاً مال این حرف‌ها نیستند. کیک اینها که خوردن ندارد». یک کسی مثل من کیک را خورد و شش تا لیوان آب هم رویش. اگر به من نمی‌گفت چیزی حالیم نمی‌شد، ولی وقتی گفت چنان زهرماری شد که بیا و ببین. گفتم: «خدایا! این آدم حواسش به لقمه‌اش هم هست». چیزی که در اسلام سفارش شده است که آقا! حواست به لقمه‌ات باشد. من که اصلاً حواسم به این قصه نیست. بعد که اینها را با هم جمع می‌کنی، می‌شود قصه‌ي دیگری. یعنی آنجا از چراغ قرمز رد می‌شوی که خلاف شرع است، اینجا لقمه را می‌خوری که نباید بخوری، آنجا کسی را می‌رنجانی و همه اینها را که نکردی و صاف بودی، معلوم است که می‌آیند سر وقت آدم و می‌گویند داداش! تو مال اینجا نیستی. اینجا به درد تو نمی‌خورد. بیا برویم. بعد هم که این صحنه پیش می‌آید، داد نمی‌زند و فریاد نمی‌کند، چون می‌خواهد برود و آماده است.

 

حكايت جواني كه خواب سيد مرتضي را ديد

 

خاطره‌ای را بگویم که یکی دو جا بیشتر خرج نکرده‌ام. سال سوم شهادت سیدمرتضی با آهنگران رفتیم اصفهان که در دانشگاه صحبت کنم. آهنگران گفت: «بگذار اول من بخوانم پرواز دارم باید بروم». گفتم: «برو بخوان». بعد از او من صحبت کردم و از منبر آمدم پایین و دانشجویی که اصلاً قد و قواره‌اش به این حرف‌ها نمی‌خورد، آمد و گفت: «آقا! من پای حرف شما نشستم و گوش کردم. من نه شما را می‌شناسم، نه این آقا را می‌شناختم. دیشب دم‌دم‌های صبح یک خواب دیدم و این آقا را در خواب دیدم». عکس سید را نشان داد و گفت: «این آقا را». گفت: «این آقا در خواب به من گفت: فردا کسی در دانشگاه می‌آید و راجع به من صحبت می‌کند و خاصه لحظه‌ي شهادت را می‌گوید که این جوری بود، ولی این جوری نبود. آنچه که اینها دیدند صورت ظاهر قضیه بود و بال‌بال می‌زدند. اولاً من نمی‌دانم چرا به من این مقام را دادند. آیا به خاطر خدماتی بود که برای شهدا کردم؟ نوشتم، قلم زدم، صحبت کردم، وقت گذاشتم، اما آن لحظه‌ای که این اتفاق افتاد، سراسیمه آمدند سر وقتم، اصلاً این فاصله را که مرا به سمت نوری کشاندند، نمی‌توانم برای‌تان تعریف کنم که چه لحظه زیبایی بود. اینها صورت ظاهر قصه را دیدند، اما این نبود». پسرک گفت: «از خواب بلند شدم و از ترس این‌که نکند یادم برود، مطلب را نوشتم». نوشته را به من داد که هنوز دارم. نوشته را به من داد و رفت. با خودم گفتم: «یا خدا! قضیه چیست؟»

 

آقايان اخيراً خيلي دوست دارند چهره‏ي اخراجي سيد را نشان دهند!

 

این یکی دو سال گذشته هم شرایطی پیش آمده است که آقایان خیلی دوست دارند چهره اخراجی بودن طرف را نشان بدهند، یعنی حکایت مجید سوزوکی و این حرف‌ها. عده‌ای گفتند اسمش مرتضی نبوده و منوچهر، جمشید، بابک و... بوده، دوست دختر داشته است. ما دوست دخترش را در دانشگاه می‌شناسیم. این بوده، آن بوده است. می‌خواهی چه چیز را ثابت کنی؟ به فرض هم که این طور بوده، این برکت و اکسیر انقلاب اسلامی است که به هر مسیر که می‌زنند طلا می‌شود. خاک بر سرتان!

 

الان ما به شما مي‏خنديم كه تصنيف هايده گوش مي‏كنيد!

 

می‌خواهید بگویید اینها وضعشان خراب بوده است؟ افتخار ما این است که وضعمان خراب بوده است و انقلاب که شد وضعمان خوب شد. این‌که از برکات انقلاب است که مایی که با تصنیف‌های گوگوش بزرگ شدیم، الان حالمان این طور است. اتفاقاً الان ما به شما می‌خندیم که هایده‌ای را که آخر عمرش روی میز برای مسعود رجوی رِنگ می‌گرفت، شما می‌روید و نبش قبر می‌کنید و تصنیف‌هایش را می‌خرید.

 

خدا نکند پرده‌ي شما کنار برود!

 

این بابا کتاب‌هایی که دارد موضوعات مبتلا به الان شماست. اباحه‌گری و اتفاقاتی که در همین دوره‌ي عدالت‌محوری احمدی‌نژاد افتاد، این آدم پانزده بیست سال پیش مثل نوستراداموس دید و مقاله نوشت. مقاله‌ي عصر اطلاعات و انفجار اطلاعاتش را که می‌خوانی خیال می‌کنی مال الان است. سایر مقالاتش، گرفتاری‌های سینما، انحراف‌ها همه را نوشته است؛ این روزها را کامل می‌دید. چرا نمی‌آیی اینها را بگویی؟ مرد باشید و این قدر چرت و پرت نگویید. خدا نکند پرده‌ي شما کنار برود تا معلوم شود چه آشغال‌هایی هستید.

 

جان مادرت برو اینها را سر کار بگذار، 20 صفحه دیگر مانده است!

 

من می‌پرسم اصلاً چه جوری به این مقام رسید؟ نقل قول می‌کردند. حالا یا داداشش فرموده بود یا کس دیگری که شب عقد این بابا، حاج‌خانم آمده، آقا آمده است که خطبه‌ي عقد را جاری کند و همه آمده‌اند و دیدند سید تأخیر کرد. آمدند دیدند غرق یک کتاب شده است! «سید! سید!» «بله؟» «آقا! این همه آدم اینجا علاف تو هستند». گفت: «جان مادرت برو اینها را سر کار بگذار، 20 صفحه دیگر مانده است تا تمام شود». بعد می‌پرسند این چه جوری اینها را می‌نوشت؟ بابا! یارو محو جای دیگر و در حال و هوای دیگری است. امروز من و شما می‌خواهیم ازدواج کنیم، از یک ماه قبل کفش قرمز، کراوات قرمز، شلوار قرمز و همه چیز باید (set) باشد. یک ماه وقت گذاشته و دانه‌دانه‌شان را پیدا کرده‌ام. کمربند با چه جور شود و چه ادوکلن و روغنی بزنم. حزب‌اللهی‌ترین بچه‌های امروز اسیر چنین مقولاتی هستند. دوازده ماه سال لای کتاب را باز نمی‌کند و آن وقت او در لحظه تاریخی زندگی‌اش می‌گوید 20 صفحه دیگر مانده است، برو اینها را ده بیست دقیقه سر کار بگذار تا این تمام شود و من بیایم.

 

وقتي سيد مرتضي فرصت شهادت را از دست داد!

 

بعد ما می‌پرسیم حاج‌آقا! چرا ما این جوری نمی‌شویم؟ آن‌که نمی‌شویم هیچی، اصلاً چه کار بکنیم؟ چه بخوانیم؟ ما با این نسل جدید گیر چه هستیم و او کجا بود. معلوم است که از آن آدم با آن مدل تفکر و حال و هوا این درمی‌آید.

 

در سال 66 که فاجعه‌ي آل‌سعود و امریکایی در خصوص حجاج‌کشی شد، سیدمرتضی هم در این صحنه هست. می‌گوید در این تیر و تیرکشی من وسط صحنه بودم و اینها آمدند سر وقتم و گفتند: «اگر آماده‌ای، یک یاالله بگو تا تو را ببریم». گفتم: «خدایا! اینجا که جای شهادت نیست. شهادت در جبهه، بغل بچه‌ها، لباس خاکی و.... اینجا چیست؟» یکی دو مرتبه این حال و هوا دست داد و من رد کردم. این قصه تمام شد و شروع کردیم به جنازه‌کشی. یکمرتبه به خودم آمدم و گفتم: «یااباالفضل! صحنه‌ي شهادت در بهترین جای کره خاکی، بغل خانه‌ي خدا به دست اشقی‌الاشقیاء و این حرام‌زاده‌ها. چرا این فرصت طلایی را از دست دادم؟» این قطعه در جایی ديگر نوشته شده، اما می‌چسبد كه متعلق به همینجا باشد: «آیا راستی برای مرگ آماده‌ای؟ همین الان اگر ملک‌الموت سر برسد و تو را به عالم باقی فراخواند، برای مرگ آماده‌ای؟ دیدم که نه. زندگی مرا در خود بسته و چنبره در خاک زده است و این را نیز می‌دانستم که شهدا پیش از آن‌که مرگشان سر رسد، آنان را فرا می‌خوانند و آنان نیز لبیک می‌گویند. راستی برای مرگ آماده‌ای؟»

 

بی‌انصاف‌ها! همین طور از زیر خاک درمی‌آورید و می‌کنید داخل گونی؟

 

اینها را داشته باشید. برسيم به جمعه نه صبح. روز قبل که پنجشنبه بود و ما دنبال شهیدبازی و این قصه‌ها بودیم و در کانال حنظله و کانال کمیل با هم صحبت می‌کردیم، اگر یادتان باشد روایت فتح را شب‌های جمعه نشان می‌داد. گازش را گرفتیم که برگردیم ببینیم، چون سید می‌گفت: «برویم می‌خواهم فیلم را ببینم». می‌گفتیم: «آقا! این را که خودت درست کرده‌ای». می‌گفت: «نه! این‌که حال و هوای خلق‌الله را موقع پخش آن از تلویزیون ببینم برایم لذت دیگری دارد». گازش را گرفتیم، ولی به فیلم نرسیدیم. به چادری رفتیم. همه بچه‌های تفحص را در گونی کرده بودیم. قاسم دهقان در یکی از این گونی‌ها را باز کرد. سید گفت: «اینها چیست؟» قاسم گفت: «آقاسید! بچه‌های مردم هستند دیگر». گفت: «بی‌انصاف‌ها! همین طور از زیر خاک درمی‌آورید و می‌کنید داخل گونی؟»

 

دید یک فاجعه و جنایت دیگری دارد اتفاق می‌افتد!

 

اصلاً به خاطر همین به منطقه آمد. ما یک فیلم ابتدایی گرفته بودیم و چند وقت دست بچه‌ها بود. وقتی این فیلم را دید که ما همین جوری این استخوان‌ها و... را درمی‌آوریم و تاریخ انقلاب و جنگ را در گونی می‌ریزیم و درش را می‌بندیم و می‌آوریم، دید یک فاجعه و جنایت دیگری دارد اتفاق می‌افتد که آقا! مگر می‌شود این صحنه‌ها و اتفاقات در آن لوكيشن خاص را نگیریم و ول کنیم؟ گفت، اگر بشود با پدر و مادرهای این شهیدان حرف بزنیم و اجازه بگیریم و اصلاً به این وضعیت دست نزنیم و کلش را می‌کردیم یک ویترین شیشه‌ای و هر کسی که می‌دید، کارش تمام بود، کما این‌که الان هم وقتی در فکه به قتلگاه که می‌روی، این حالت به آدم دست می‌دهد. این آدم بصیر!

 

 

سيد  گفت: «قاسم! یک خرده از خاک جمجمه به من می‌دهی؟»

 

قاسم در یکی از گونی‌ها را باز کرد و جمجمه‌ای را بیرون کشید. من از دست قاسم گرفتم و گفتم: «آقاسید! به نظرت می‌رسد چند سالش بوده؟ جمجمه کوچک است و به نظر می‌رسد بچه است». روی جمجمه خاک نشسته بود. یک کمی پاک کردم و گفتم: «آقاسید! چه چشم‌های خوشگلی داشته، چه دهان خوشگلی داشته، مادرش چقدر دوستش داشته و چقدر قربان صدقه‌اش می‌رفته است». همین جور دیوانه‌بازی درمی‌آوردم و دیدم سید اذیت می‌شود، برای همین جمجمه را در گونی گذاشتم و درش را بستم. از سنگر که بیرون آمدیم، سید گفت: «قاسم! یک خرده از خاک جمجمه به من می‌دهی؟» قاسم گفت: «آره آقاسید! چرا نمی‌دهم؟» آمد دومرتبه در گونی را باز کند و از خاک جمجمه به او بدهد، گفت: «ولش کن. بگذار فردا».

 

برای چه بترسم؟ ما برای همین حرف‌ها آمده‌ایم

 

این آدم حسرت شهادت را از آنجا و از رفقایش به دنبال خود می‌کشد تا جایی که وقتی پاشنه‌ي پا روی مین والمری می‌رود، مین والمری با همه شقاوتش منفجر می‌شود و 1300، 1400 ساچمه از آن درمی‌رود که فقط حداقل 100 تایش به او خورده و شریان و رگ‌های پایش قطع شده بود. بیش از 10 ساچمه به پشت سعید یزدان‌پرست خورد و آبکش شد. رفیقت را ببینی که جلوی رویت این طوری شده است، آن هم در نه در شرایط جنگی، بلکه در شرایطی که همه چیز ردیف است و همه دارند می‌گویند، می‌خندند و شوخی می‌کنند. آن وقت در چنین صحنه‌ای غافلگیر نشوی. نه جیغ بزنی، نه داد بزنی و آرام‌آرام باشی. نه تنها در نگاه آرامی که در همه چیز. من و اصغر بختیاری رفتیم بالای سرش و اصغر گفت: «آقاسید! نترس، طوری نشده است». حالا دارد می‌بیند پاها قطع شده و همه چیز خونین و مالین است. گفت: «اصغرجان! برای چه بترسم؟ ما برای همین حرف‌ها آمده‌ایم». خیلی لاتی و توپُر، نه از سر استیصال و ضعف. خدای محمد شاهد است. یک موقع هست که می‌خواهی نقشی بازی کنی و از این حرف‌ها.

 

دست بردم که ترکش را از گوشه چشمش بیرون بکشم

 

یادم نیست با بند کفشم یا کمربندم پایش را بستم. قاسم دهقان «رحمة‌الله‌علیه» که بعداً شهید شد، آمد و با هر دو و نبشی‌های عراقی‌ها برانکارد درست کرد.

 

همین جا بگویم آقا سعید یزدان‌پرست هم خیلی خوش‌چهره بود. با جسارت تمام عرض می‌کنم چهره‌اش شبيه عکسی که معروف شد حضرت رسول(ص) است و حضرت امام (ره) خیلی به آن علاقه داشت، یعنی زیبارو بود و ابروهای پیوسته و صورت نورانی داشت. یکی از این ترکش‌ها در کنج چشمم نشسته بود. نتوانستم این را ببینم و بی‌اختیار دست بردم که ترکش را از گوشه چشمش بیرون بکشم. آمدم دست بزنم، دیدم دارد اذیت می‌شود. گفت: «حاجی! چه کارش داری؟ بگذار باشد». دیدم او هم آرامش سیدمرتضی را دارد.

 

در لبنان مي‏گفتند این‌که در لحظه شهادت هم دارد فکر می‌کند!

 

عکس لحظه شهادت سیدمرتضی را دیده‌اید. این عکس در لبنان چندین سالی در خانه‌ام بود. بعضی از لبنانی‌ها که می‌آمدند می‌پرسیدند: «این آقا کیست؟» می‌گفت این و این. می‌پرسیدند: «لحظه‌ي شهادت است؟» می‌گفتم: «بله». می‌گفتند: «این‌که در لحظه شهادت هم دارد فکر می‌کند و خیلی ريلكس است». استیل قصه این جوری است.

 

 

فکر کردم سيد دارد پرت و پلا می‌گوید

 

شهید یزدان‌پرست هم همین طور آرام. سید گفت: «مرا کجا می‌برید؟» گفتیم: «بالاخره باید از اینجا برویم». گفت: «ولم کنید. بگذارید اینجا باشم». من فکر کردم دارد پرت و پلا می‌گوید. اینجا باشم یعنی چه؟ کجا باشد؟

 

حالا ما وسط میدان مین گیر کردیم. جلو می‌توانیم سریع‌تر به خودرویمان برسیم، ولی باید از دل میدان مین رد بشویم و دو باره این قصه را بشکافیم. عقب دو مرتبه در میدان مین هستیم و هر لحظه هر اتفاقی می‌تواند بیفتد. در آنجا دو باره چه گذشت؟ خدا عالم است. قرار بود این اتفاق فقط برای این دو نفر پیش بیاید، والا ما هم وسط میدان مین گیر کرده بودیم. وقتی آنها زخمی شدند، دیگر کسی به این قصه‌ها که آقا! تکان نخور، اینجا پر از مین است توجه نمی‌کند. همه فقط تلاش می‌کنند زودتر آنها را ببرند و جلوی خونریزی را بگیرند، وگرنه نه برانکاردی هست و کیلومترها در عمق هستیم و کسی به داد ما نمی‌رسد. سنگری وجود ندارد. هنوز خط ارتش هم در آنجا نبود که به داد ما برسد.

 

آخرين جمله‏هاي سيد مرتضي قبل از شهادت...

 

حالا تصورش را بکنید که داریم اینها را در برانکارد می‌آوریم. من عقب برانکارد سید را گرفته بودم. پا از مویرگ‌ها جدا شده بود و سه چهار بار پا زیر پایم افتاد و روی زمین کشیده شد. بی‌شباهت به صحنه‌ي شهادت آقا اباالفضل العباس(ع) نبود که می‌گفتند به پا ضربه زدند و پا از روی اسب کشیده می‌شد. دیدم دارم اذیت می‌شوم و پا را که کشیده می‌شد، برداشتم و روی سینه‌اش گذاشتم. گفت: «چه کار می‌کنی؟ ولش کن». در این حال و هوا شروع کرد مادرش را صدا زدن: «یا فاطمه زهرا(س)! یا فاطمه زهرا(س)! یا فاطمه زهرا(س)!» بعد سه مرتبه این دعا را کرد: «اللهم اجعل مماتی شهادتاً فی سبیلک»، «اللهم اجعل مماتی شهادتاً فی سبیلک»، «اللهم...» من دیدم خونریزی که شدید شده است، او دارد بی‌قرار می‌شود. برانکارد هم کوچک بود و هی سرش بیرون می‌افتاد و نمی‌تواند نفس بکشد و هی سرش را بلند می‌کند که یک جوری از این وضعیت خلاص شود. ما هم حواس‌مان نیست و داریم سعی می‌کنیم با این برانکارد در پیتی که درست کرده‌ایم زودتر آنها را به جایی برسانیم. یک جا دیگر نتوانست تحمل کند، سرش را آورد بالا و گفت: «خدایا! همه گناهانم را ببخش و مرا شهید کن». این آخرین ذکر سید است و بعد از آن به اغما رفت.

 

در دانشگاه با چه رویی این بچه را در ویلچر بگذارم و هل بدهم!

 

این را هم یکی دو جا بیشتر نگفته‌ام. صحنه‌ي انفجار مین که پیش آمد، ما اصلاً تصورش را نمی‌کردیم که ممکن است اینها شهید شوند و می‌گفتم: «هی پسر! حالا این همکلاسی ما رفت روی مین و یک یا دو پایش قطع و ویلچری می‌شود. در دانشگاه با چه رویی این بچه را در ویلچر بگذارم و هل بدهم؟» ظرف کمتر از چند ثانیه چنین سناریویی دارد در ذهنم نوشته می‌شود. حالا من سر صحنه هستم. بعد همه به من تکه می‌اندازند که رفیقت را بردی؟ باریکلا! چقدر خوب از او مواظبت کردی! تو که پای این بچه را قطع کردی! این چه وضعیتی است؟ روی ویلچر و...؟ یارو را به خاک سیاه نشاندی. در آن لحظه‌ها همه‌اش خودم را مذمت می‌کردم که چرا این جوری شد؟ غافل از این‌که کار از این حرف‌ها گذشته است!

 

گفت: «بچه‌ها! هفت بار «قل هو الله» بخوانید

 

خلاصه آوردیم‌شان در ماشین (Cherokee Chief) که دست بچه‌های روایت فتح بود و گازش را گرفتیم و آمدیم عقب. «قاسم دهقان»، رفیق فابریک سیدمرتضی بود. هم او خیلی سید را دوست داشت و هم سید خیلی به او علاقه داشت. هی گوشش را می‌گذاشت روی سینه‌ي سید که ببیند قلب می‌زند یا نه؟ سید هم خوشگل با آن ریش و محاسن! بعد دید جواب نمی‌گیرد، گفت: «بچه‌ها! هفت بار «قل هو الله» بخوانید. روایت داریم که اگر هفت بار «قل هو الله» خواندی و مرده زنده شد، زیاد تعجب نکنید». همه شروع کردیم به «قل هو الله» خواندن.

 

 

دردسرتان ندهم. چهل دقیقه ماشین یک کله آمد تا رسیدیم به اورژانس وسط راه. پارسال با بچه‌های روایت فتح به آن اورژانس متروکه رفتیم. تا رسیدیم، سید و سعید را به اتاقی بردند و شروع کردند به تنفس مصنوعی دادن. جواب نداد. مقدر بود در جمعه 20 فروردین نه صبح سید و موجی از خاطراتی که از او به جا ماند، بروند.

 

ماجراي دوربيني كه درست لحظه‏ي شهادت خاموش شد!

 

جالب است اين را هم بدانيد كه در آن صحنه که الان هفت هشت ده عکس هست، دوربین هم داشت تا چند لحظه قبل از آن فیلمبرداری می‌کرد. در روایت فتح رد پایی را نشان می‌دهد، رد پای من است. من اصلاً حواسم نبود. سید به دوربین‌چی گفت: «رد پای این را بگیر». من در این ستون نفر اول هستم و جای دیگری نفر دوم هستم و اینها دارند پشت سر من می‌آیند. دوربین‌چی رد پایم را می‌گرفت تا رسیدیم به یک مین والمر که شاخک‌هایش بیرون زده بود. یک تکه فانوسقه بچه‌ها هم افتاده بود. به دوربین‌چی گفت: «بایست و این مین والمری را بگیر». دوربین روی مین والمری شروع کرد به کار کردن.

 

راهي را كه ده بار رفته بوديم، گم كرديم!

 

حالا ما هم راه را گم کرده‌ایم. کجا داریم می‌رویم؟ باید برویم به قتلگاه. ما بچه‌های اطلاعات عملیات دست‌کم ده بار این مسیر را رفته بودیم و همه بچه‌هایی که با ما بودند، خبره‌های اطلاعات عملیات بودند. محمد جوانبخت، احمد کوچکی و... همه پیر عملیات هستند. مسیرهایی را که بارها هم از این طرف رفته بودیم، هم از سمت عراق آمده بودیم، گم کردیم.

 

این آخرین صداهاست که ضبط شده‌اند

 

صحنه‌ای که می‌گویند مولا امیرالمؤمنین(ع) شبی که قرار است ضربت بخورد، می‌خواهد از خانه بیرون بیاید که عبایش به کلون در می‌گیرد. غازها عبای آقا را می‌گیرند. ابر و باد و مه و خورشید همه می‌دانند چه فاجعه‌ای می‌خواهد پیش بیاید، هر کسی یک سنگی می‌اندازد که آقا نرود مسجد، ولی... احساس می‌کردم همان صحنه است. راه گم می‌شود، همه چیز قر و قاتی می‌شود. خدایا! چرا این جوری است؟ ما همه راه بلد این مجموعه هستیم. چرا این جوری شده است؟ اینجا دیگر کلافه شدیم. سید گفت: «آقا! چرا نمی‌رویم؟» صداها هست. گفتم: «آقاسید! میدان مین است، باید طمأنینه کرد». گفت: «برویم! برویم!» این آخرین صداهاست که ضبط شده‌اند، سه دقیقه قبل از شهادت است و بعد هم در این مسیر و این اتفاق.

 

به او اجازه داده می‌شود که این عكس‏ها را بگیرد

 

بعد دوربینی که دارد فیلم می‌گیرد، در اینجا از کار می‌افتد و هرچه رمضانی و مرتضی شعبانی زور می‌زنند که این صحنه‌ها را بگیرند، نمی‌شود. فقط اجازه داده شده است که اصغر بختیاری ده عکس بگیرد. به ذهنم می‌رسد که اینها هم اوج دیوانگی اصغر است و به او گفته شده است این کار را بکن، والا کسی نمی‌تواند بالای سر رفیق فابریکش بایستد و بی‌خیال عکس بگیرد. اصلاً دستت به ماشه دوربین نمی‌رود. آن قدر قاتی کردی که چه عکسی بگیری؟ از کی بگیری؟ از چه بگیری؟ مگر فیلم است، ولی مع‌الوصف به او اجازه داده می‌شود که این را بگیرد، اما دوربین کار نمی‌کند و جالب این است که دوربین بعد از این‌که این اتفاقات تمام می‌شوند، شروع می‌کند به فیلمبرداری. صحنه‌های بیمارستان را همین دوربین دارد می‌گیرد.

 

هر چیزی را چشم هر نامحرمی نباید ببیند 

 

به خودم گفتم عجب داستانی است! هر چیزی را چشم هر نامحرمی نباید ببیند و هر صوتی را گوش هر نامحرمی نباید بشنود. همان طور که خودش اعتقاد داشت این قصه‌ها نباید دست هر کسی بیفتد و دست با وضو می‌خواهد، حال و هوای درست می‌خواهد، نباید دست هر کسی بیفتد. در آنجا هم اجازه داده نشد که این اتفاق بیفتد.

 

هیچ کس توقع نداشت آقا عرض ارادت كنند

 

بعد از شهادت هم كه هیچ کس توقع نداشت برای آن قصه، آقا عرض ارادت کنند و خودشان برای تشییع جنازه بیایند. این هم از نوادر است که آقا برای تشییع جنازه تشریف بیاورند. مثلاً سر قصه صیاد شیرازی و حاج حسن مقدم تهرانی «رحمة‌الله‌علیهما» آمدند. سر قصه آسیدمرتضی هم آقا به حوزه هنری تشریف آوردند و قیامت و کربلایی در آنجا شد. 

 

 

سعيد يزدان‏پرست مفاتيح الجنان من بود

 

تا یک ماه اصلاً مخم کار نمی‌کرد و حواسم سر جا نبود. نمی‌توانستم به خودم بباورانم که در چنین صحنه‌ای بوده باشی و رفیقی را که عاشقش بودی از دست بدهی. یک کسی را بعد از عمری پیدا کردی که گوش‌ات را می‌گیرد و در گوش‌ات چیزی را نجوا و تو را سر خط می‌کند، عیب‌هایت را با لطایف‌الحیلی به تو می‌گوید و آدم لذت می‌برد و دوستش دارد. سعید چنین حالتی داشت. مثل پیری بود که جلو می‌رود و راه را به تو نشان می‌دهد. آدم لذت این تیپی می‌برد. هی دوست داری با او باشی و نکات را به تو بگوید. بعد یکمرتبه چنین آدمی را از دست می‌دهی و خلاء وحشتناکی در زندگی‌ات پیش می‌آید و تو دیگر او را نداری. آدمی که راجع به هر چیزی، خانمت، بچه‌ات و کارت با او حرف می‌زدی و او کوچک‌ترین نکات را گوشزد می‌کرد. با وجود چنین آدمی دیگر حال و حوصله‌ي کسی را نداری. تصورش را بکنید یک آدم مفاتیح‌الجنان تو باشد. یکی باشد که حواسش جمع کار تو باشد و اینها را به تو بگوید. تو بازیگوشی می‌کنی، ولی بعد می‌فهمی عجب برکتی بود. خودش بود. همان آدمی بود که مأمور بود به تو بگوید این کار را نکن، آن کار را بکن. وقتی می‌گویند یک پیر گیر بیاور، هفته‌ای یک بار کلاس آقای حاج‌آقا تهرانی برو، حاج‌آقا یکی دو نکته بگوید. تو هم بازیگوشی کن و تخمه و پسته بخور و اصلاً حواست نباشد. چه رسد به این‌که کسی رفیقت باشد و هر روز یک کلاس باشید و سه چهار سال شب‌های امتحان با هم درس بخوانید. این آدم باید ویژگی‌هایی درخور آسیدمرتضی داشته باشد که اجازه بدهند همراهش بپرد که قطعاً این جوری بود.

 

بايد چنین صحنه‌ای را روی هوا بزنی

 

بعد شعرها و دستنوشته‌هایی که از سعید یزدان‌پرست می‌خوانی، همه‌شان اعلام آمادگی به مرگ است. مرگ‌آگاهی در حد سیدمرتضی، یعنی سوار کار باشی، نترسی، داد و بیداد نکنی، آماده‌ي پذیرایی چنین صحنه‌ای باشی، رکب نخوری، چنین صحنه‌ای را روی هوا بزنی. نیایی دو مرتبه جانباز شوی. بشوی جانباز چند درصد بهترینش باشی از امتیازاتش استفاده کنی، بدترینش باشی قاتی بکنی و نسبت به ولایت چرت و پرت بگویی. از اینها داریم. مگر این‌که حواست جمع باشد و بگویی آقا! ولش کن جانبازی و این حرف‌ها را.

 

نصف آدم‌های زیر تابوت سعيد آن طرفی بودند

 

سعید یزدان‌پرست 40 ماه جبهه کردستان بود. خیلی‌هایش را هم من نمی‌دانستم. فقط می‌دانستم کجا بوده است. بعد می‌دیدی 40 ماه عمرش را در جبهه کردستان، در غریب‌ترین جاها مثل بانه، بوکان، سقز و سردشت گذاشته است. او که شهید شد، نصف کسانی که در دانشگاه زیر تابوتش بودند، لاابالی‌های دانشگاه بودند، به خاطر این‌که در مقطعی که حیات داشت با اینها بود و اینها می‌دیدند پیغمبرزاده‌ای، مدل و استیل و حال و هوایش فرق می‌کند. می‌خواهد آنها را امر به معروف و نهی از منکر کند، مثل من خرکی این کار را نمی‌کند، زبان لیّنی دارد، حرکات لیّنی دارد. اینها ویژگی‌های این آدم است، برای همین وقتی شهید شد، نصف آدم‌های زیر تابوتش آن طرفی بودند و اصلاً با ما نبودند و قرابتی نداشتند. اینها چیزهایی هستند که باید یاد بگیریم.

 

ميرشكاك مي‏گفت ین چه خزعبلاتی است که تو می‌گویی؟

 

اين را هم بگويم كه همه‌مان مرده‌پرست هستیم، یعنی مادام که طرف رفیق ماست، هوایش را نداریم، و مدام چرت و پرت می‌گوییم، اما تا تقی به توقی می‌خورد، همه‌مان این خصلت کوفی بودن را داریم. سید هم در این ورطه، کم دشمن نداشت و به تعبیر آقا یوسفعلی میرشکاک می‌گوید من که خودم با او رفیق بودم، قبل شهادتش مطالبش را که می‌خواندم می‌گفتم این چه خزعبلاتی است که تو می‌گویی؟ یوسفعلی میرشکاک که رفیق فابریک سید بود، این را می‌گوید. سید شهید که شد، انگار خون او غباری را که ما نمی‌توانستیم ببینیم از روی تمام این نوشته‌ها پاك كرد. هرچه را که می‌خواندم می‌دیدم الله‌اکبر! این خودش است. این طلاست! توي خال زده است! این جمله را از کجا آورده است؟ یوسفعلی و امثالهم آدم‌های موشکاف، نویسنده و شاعری هستند و اینها با هم کل دارند. هر ورق و هر جمله را که می‌خواندی می‌گفتی خدایا! این خودش است! آن وقت ما چطور نمی‌فهمیدیم که قصه چه بود؟ برکت خون است. خون مسیر را باز و غبارروبی و اعجاز می‌کند. در دستنوشته‌هایش هست که راز شهدا را هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید و این مسیر فقط با خون باز می‌شود. اعجاز کلمات و بازی کلمات.

 

تشکیلات محمد هاشمی کم به سید بی‌احترامی نکردند

 

در کلمات آن پسرک كه سيد را خواب ديده بود، آمده بود که دیگر خسته شده‌ام. ویژگی همه شهداست که خسته و کلافه می‌شوند. دیگر نمی‌دانستم از شهدا با چه زبان و کلامی تجلیل کنم. همه چیز برایم تمام شده بود. بعد از آن فیلم کار کنم؟ نویسندگی کنم؟ قلم بزنم؟ دیگر از همه این چیزها خسته شده بودم. آخر قصه همین جوری‌ها شد. همین رفیق‌ها کل‌کل، فحش دادن، جسارت کردن به او، درِ سوره را گِل گرفتن، پول ندادن؛ تشکیلات محمد هاشمی و صدا و سیمای وقت کم به سید بی‌احترامی نکردند. آدمی که نمی‌خواهد خودش را با جامعه وفق بدهد. سه سال است که جنگ تمام شده است و با همان اوركت سپاه، همان اوركت‌هاي کره‌ای طوسی‌های معروف و با چفیه به صدا و سیما می‌رود و به او می‌گویند کجایی آقا؟ ماکسیمیلیانوس بودی آقا؟ کجا بودی تو؟ اصحاب کهفی؟ این قیافه چیست که برای خودت درست کردی؟ آقایان نمی‌گویند که اینها را به سید می‌گفتند. ته اسم ورقه را درمی‌آورند که چه بوده است، ولی جگر نمی‌کنند بگویند این آدم ولو این‌که تواب بود... اصلاً یکی از افتخاراتش این است و خودش را معرفی می‌کند و می‌گوید: من سیدمرتضی آوینی، بچه شهرری، متولد شهرری، متولد فلان سال، کسی که تا قبل از این‌که انقلاب اسلامی اتفاق بیفتد، کارهای زیادی کرده و مطالب زیادی نوشته‌ام. با وجود انقلاب اسلامی همه را داخل گونی ریختم و کبریت زیرش گرفتم، چون فقط منیت بود و بس و انقلاب اسلامی یعنی از بین بردن منیت‌ها و نفی طاغوت.

 

کبریت زیرش گرفتم و گفتم التماس دعا

 

یک نقاشی کشیده باشی، الان از زیر خاکی درمی‌آوری و می‌گویی ببین چه کشیده‌ام! دو بیت شعر نوشته باشی زیرخاکی درمی‌آوری و می‌گویی داداش! کلاس پنجم که بودم این دو بیت شعر را گفتم. می‌گوید همه را ریختم در گونی و کبریت زیرش گرفتم و گفتم التماس دعا! نامردها این را بگویید. اینها زاویه کور دید آدم‌های «صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لاَ يَرْجِعُونَ»(1) است.

 

یک مدل هم داریم که مثبت نگاه می‌کند که باریکلا! به برکت انقلاب اسلامی، این تیپ آدم‌ها را از منجلاب نجات داد. قشنگ گفته است: «ای شهید! آن‌که بر کرانه ازلی و ابدی وجود نشسته‌ای. دستی برآر و ما قبرستان‌نشینان عادات سخیف را از این منجلاب بیرون بکش». شاید اصلاً دعای قنوتش بود. چسباندن این کلمات به همدیگر را ببینید.

 

 

هنوز آب وضو خشک نشده است، بنشین بنویس

 

آقا! یک چیز مهم‌تر! این آدم در شرایط عادی یک جاهایی لکنت‌ زبان داشت. اما در لحظه‌ي نريشن‌‌گويي روان‌تر از سیدمرتضی کسی را نمی‌بینی که بخواند. آقا! چرا این جوری می‌شود؟ چون داری کار را برای رضای خدا می‌کنی و همه چیز در و تخته با هم جور درمی‌آید. آقاسید! این کلمات را چه جوری به هم چفت می‌کنی؟ اینها چه جوری این شکلی می‌شوند؟ خودم هم نمی‌دانم، اما رمزش این است. اگر می‌خواهی این جوری شود، وضو بگیر و دو رکعت نماز بخوان. هنوز آب وضو خشک نشده است، بنشین بنویس. خودش می‌شود. کلید است! من این جوری می‌نویسم.

سيد گفت من از آنجا یک کربلایی دربیاورم!

 

این جوری می‌شود که می‌بینی دخترک قیافه‌اش به این حرف‌ها نمی‌خورد، ولی می‌آید اینجا و می‌گوید کارمان لنگ بود و گرفتیم و رفتیم. این شهدا امامزادگان عشقند. فقط کلام نیست. واقعاً یک کسی که کارش گیر است، می‌آید و در حرم این بابا پنجه می‌زند و او کار راه‌انداز می‌شود. باید اتفاقی افتاده باشد که طرف، کار این همه جماعت را راه می‌اندازد.

 

سه چهار تکه‌ای را که رفت و در سوسنگرد و این جور جاها کار کرد، می‌دانست چه بلایی سر تاریخ انقلاب اسلامی و سنگرها خواهد آمد. تشخیصی که داده بود، درست بود. گیری هم که سر فکه و اینها داد، خودش گیر داد. من گفتم: «آقا! بیا برویم». بازی دراز و جاهایی که بحث پیروزی بود. گفتم آقاسید! عملیات در فکه شکست خورد. هزاران هزار کانال ماندند. نمی‌شود از آن چیزی درآورد. گفت: «چه می‌گویید دیوانه‌ها؟ بیایید برویم من از آنجا یک کربلایی دربیاورم. باید برای مردم بگوییم با داشتن این همه پل چرا شکست خوردیم و خط شکسته نشد؟» سئوال است دیگر. تاریخ می‌آید و از شما می‌پرسد شما این همه پل نداشتید؟ حسن باقری داشتید، چمران داشتید، صیاد شیرازی داشتید. اینها تئوریسین‌های جنگ بودند. چطور نتوانستید؟ همه بچه‌های مردم را به کشتن دادید؟ چرا در رمل‌ها عملیات کردید؟ فردا تاریخ از شما سئوال می‌کند. ما باید دوربین را برداریم و ببریم و راجع به این قصه جواب بدهیم. این مقوله‌ها خیلی مهم‌اند، منتهی متأسفانه صیاد شیرازی هم که آمد پرده‌ي این قصه را کنار بزند و با گروه جنگش کار کند و تدوین دفاع مقدس و... آن هم ناتمام ماند.

 

 آن طرف اصلاً عراقی وجود نداشته است!

 

چون در مورد مباحث تکنیکی و تاکتیکی که از دو طرف پیش آمد، ما معتقدیم آن طرف اصلاً عراقی وجود نداشته است. عراق نمی‌تواند چنین تجهیزات و موانعی را آنجا بکارد. اعجاز کاشت موانع است. چهار ردیف کانال، سه کیلومتر موانع در طول بیش از 400 کیلومتر از دهنه کنج فاو بگیرید تا حداقل جلوی قصر شیرین. تمام دنیا آمده و در ظرف کمتر از دو سال این موانع را کاشته بود. اصلاً اینها هیچ جا گفته نمی‌شود. به موانع که نگاه می‌کنی، کرک و پرت می‌ریزد، یا اباالفضل! مگر می‌شود این موانع را انسان کاشته باشد؟ اگر کسی دوربین بردارد و بیاید و تصویر بگیرد و بگوید مردم! این فقط مین‌گذاری نیست. این یک اعجاز هندسی سی و چند کشور است که در اینجا به کار گرفته شده است، کانال زده، خاک کانال را در عرض چهار و ارتفاع سه متر برداشته و برده! کجا برده بودند؟ هر کس که دو ساختمان ساخته باشد می‌فهمد چهار ردیف کانال در طول 400 کیلومتر بکنی، خاک را به جای دیگر انتقال بدهی ـ ‌چون اگر به آن خاکریز می‌چسبیدیم، خود آن خاک به دردمان می‌خورد، باید کانال لخت باشد و همه بروند و در کانال بچپند. بعد موانع تار عنکبوتی.

 

 

ای نامردها! یک نفر به چند نفر؟

 

جمهوری اسلامی در طول یک دهه گذشته مصوب کرده است 100 کیلومتر را در مرز شرقی جمهوری اسلامی برای جلوگیری از قاچاق یک ردیف کانال با دو سه ردیف سیم خاردار و میدان مین ایجاد می‌کند. پول از دنیا گرفته و اعتبارش مصوب است، اما نتوانست. آن قسمتی را هم که توانست به‌قدری مسخره است که می‌آیند و راحت رد می‌شوند. یک ردیف کانال.

 

آقا! امروز یک دوربین بردارید و بیایید و بپرسید آقا! می‌دانید چرا در والفجر مقدماتی شکست خوردیم؟ چون تمام دنیا در مقابل ما بود. این را که گفتی پسر دانشجویت می‌گوید: «ای نامردها! یک نفر به چند نفر؟» لاتی هم بخواهی نگاه کنی، می‌گوید عیب ندارد، در والفجر مقدماتی خوردیم، ولی نامردی بود. 34 کشور در مقابل یک کشور، معلوم است چه کسی می‌بازد. سودانی، یمنی و... از هجده کشور اسیر گرفتیم.

 

هیچ دوربینی تا الان نتوانسته است پیچیدگی و عمق این موانع را نشان بدهد. جالب است نه؟ یک بازی فوتبال می‌شود، 600 تا دوربین می‌برند و از بالا و پایین و همه زوایا تصویر می‌گیرند. دریغ از این‌که یک نفر جگر داشته باشد و دوربین بردارد و برود. 

 

دفترهاي بچه‏ها هنوز روي ميزها بود!

 

خلاصه خيلي‌ها گفتند سید! جنگ تمام شد، بیا برویم دنبال درس و زندگی‌مان! ول کن آقا! بیا برو دکترا بگیر. دوربین را برداری بروی دنبال چه؟ خاک‌بازی؟ شهیدبازی؟ ول کن بابا! عصر این حرف‌ها گذشت. او که امام خمینی بود نتوانست. اینها هم نتوانستند ولش کن. دوربین برداری بروی به مدارس خرمشهر که چه؟ دفترهای بچه‌ها بعد از دو سال که رفته و عکس گرفته بود، هنوز روی میزهاست. نگاه کنید. «خرمشهر شهری در آسمان». الان که داریم در باره حفظ آثار دفاع مقدس حرف می‌زنیم می‌گوییم عجب صحنه طلایی‌ای! این باید همین جوری برود در آکواریوم و موزه. همه اینها در این سال‌ها درست شد دیگر. الان یک غرفه درست می‌کنیم، یک میز است و بالایش سوراخ شده و موشک رفته است فلان جا. بابا! این طبیعی‌اش در خرمشهر بود. امام خمینی(ره) دستور داد این بخش را دست نزنید، قرنطینه کنید و بگذارید برای آیندگان بماند، نه این‌که بعداً دو میلیارد بدهید که همان را بازسازی کنیم. بحث بر سر این است که در طول این یک دهه تمام سنگرها، مدارس و پل‌ها را حذف کردند!

 

مي‏دانست كه براي اين عكس‏ها زماني له له مي‏زنند

 

این آدم با بصیرت بود و تشخیص می‌داد که یک دهه بعد همه اینها نابود می‌شوند. جنگ و عملیات شبانه را که دوربین نداشتیم بگیریم. دوربین‌هایی هم که داشتیم به دلیل سنگینی نمی‌شد در عملیات برد. (Handy cam) و موبایل نبود که هر کسی در جیبش داشته باشد. باید می‌ایستادی، صبح بشود، خط گرفته شود، راه بیفتی و یک‌سری باتری را شارژ کنی و با خودت ببری و هی بگذاری و هی کاست عوض کنی و اینها را بگیری. پاتک دشمن را شاید می‌توانستی بگیری، ولی به خط‌شکنی نمی‌رسیدی. می‌دانست چه صحنه‌های باارزشی را در زمان جنگ از دست دادیم. الان فرصتش هست که همین‌ها را هم بگیریم. ده سال بعد از اینها هم خبری نیست. این روزهای غربت را که برای آن عکس‌ها له‌له می‌زنی، می‌دید.

 

چه کاری است از اینجا بکوبی بروی وسط میدان مین!

 

یک چیز دیگر هم بگویم و عرضم تمام! آقا! تو دیوانه‌ای! عید زنگ بزنی که آقای سعید قاسمی! ما را سر کار نگذاری‌ها! ما می‌خواهیم 20 فروردین در منطقه باشیم و تو باید بیایی و بگویی چون تو اطلاعات عملیات بوده‌ای. بیا برای ما بگو چه بود و چه شد؟ آقاسیدمرتضی! ول کن. من می‌آیم آنجا حالم خراب می‌شود. نه، تو را به خدا و گیر شش پیچ که باید بیایی. این آدم دیوانه نیست؟ مگر نمی‌خواهی خاطره بگیری؟ مگر نمی‌خواهی فیلم بسازی؟ بیا برویم جاده قم. خاکریز قشنگ، تانک آماده، چفیه بینداز گردن این برادر، همه چیز آماده! آقا بنال بگو چه شد؟ او هم صحبتی می‌کند و اشکی و سر و ته قصه را جمع کن و یا علی مدد، برو حالش را ببر، دقیقه‌ای فلان قدر بفروش به صدا و سیما! چه کاری است از اینجا بکوبی بروی وسط میدان مین؟

 

می‌توانست سر همه‌تان را کلاه بگذارد

 

آنجا هم که گم کردی می‌گویی آقاسیدمرتضی! نمی‌شود بی‌خیال بشوی! می‌گوید نخیر! الا و بالله باید برویم همان جایی که شما این فیلم‌ها را گرفتی و جنازه‌ها را جمع کردی. تا پارسال در خود قتلگاه جنازه شهید درآمد. پارسال بعد از 22 سال از کل این قصه، استخوان‌های شهید درآمد. این آدم می‌فهمد که باید بیاید آنجا. می‌توانست سر همه‌تان را کلاه بگذارد و هیچ کدام از شما هم نمی‌فهمید که آن هم خاکریز است، این هم خاکریز است. این‌که می‌گویند وقتی حرفه‌ای می‌شوی خطرناک است و می‌توانی سر همه را کلاه بگذاری و باید صداقت داشته باشی، یکی‌اش همین است. آقا! حرفه‌ای شدی، سر مردم کلاه نگذار. تو که جنس می‌فروشی می‌دانی این چینی‌ای که داری می‌فروشی ترک دارد و چهار روز دیگر می‌شکند. این لوله خوب نیست. پرسید بگو ایراد دارد، نپرسید بده برود. به او بگو متوسط می‌خواهی یا خوب؟ او هم حرفه‌ای این کار است و می‌گوید ولو خطر داشته باشد، باید برویم. در این قصه، جان، بود و نبودم در میان است، نه جنسی که می‌خواهی بفروشی و ترک دارد یا ندارد، درجه سه است یا درجه دو. می‌گوید ایراد ندارد. باید برویم در آن موقعیت. آگاهانه انتخاب می‌کند. نعوذبالله که بگویی آقا! نمی‌دانست. دیوانه بود. مگر می‌شد نداند؟ دارد می‌بیند که میدان مین است. می‌فهمد که خطر است. در بین آنها من هم می‌فهمم که خطر دارد، ولی او باید شهید شود، چون این اوست که آماده است و مرگ آگاهی دارد. برای من هنوز زود است، دهانم بوی شیر می‌دهد. من فقط لفاظی می‌کنم، ولی او می‌فهميد. 

صلواتی بر محمد و آل محمد.

برای عرض تسلیت.بخشهایی از زیارت حضرت فاطمه زهرا س

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

زیارت حضرت زهرا (س)

السلامُ علیکِ یا بنتَ رسول الله؛ السلامُ علیکِ یا بنتَ نبیِّ الله؛ السلامُ علیکِ یا بنتَ حبیبِ الله، السلامُ علیکِ یا بنتَ خلیلِ الله، السلامُ علیکِ یا بنتَ صفیِّ الله، السلامُ علیکِ یا بنتَ امینِ الله، السلامُ علیکِ یا بنتَ خیرِخلقِ الله، السلامُ علیکِ یا بنتَ افضلِ انبیاءِ اللهِ و رُسُلِهِ و ملائِکَتِهِ. السلامُ علیکِ یا بنتَ خَیرِالبَریَّه، السلامُ علیکِ یا سَیَدَه نسآءِ العالَمینَ منَ الاولین و الآخرین. السلامُ علیکِ یا زَوجهَ ولیِ الله و خَیرِ الخلقِ بعدَ رسولِ الله. السلامُ علیکِ یا اُمَّ الحسنِ و الحسین سیدَی شبابِ اهلِ الجنَّه. السلامُ علیکِ اَیَّتُها الصّدّیقهُ الشهیده. السلامُ علیکِ اَیَّتُها الرََّضیّهُ المَرضیَّه. السلامُ علیکِ اَیَّتُها الفاضِلَهُ الزَّکیه. السلامُ علیکِ اَیَّتُها الحَورآءُ الاِنسیَه. السلامُ علیکِ اَیَّتُها التّقیّه النقیّه. السلامُ علیکِ اَیَّتُها المُحَدَّثَهُ العَلیمه. السلامُ علیکِ اَیَّتُها المظلومهُ المغضوبه ... /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

بزرگداشت سیدشهیدان اهل قلم

یاد سید شهیدان اهل قلم در مراسمی مردمی در منزل شهیدان سیدجواد و سیدکریم خوش قلب طوسی در مشهد عصر دوشنبه ۱۹فروردین۱۳۹۲ برگزار شد. در این مراسم مردمی ، از نرم افزار خوش قلبها-ویژه برادران شهید خوش قلب طوسی-  با حضور مادر شهید رونمایی شد. بیانات کوتاه مادر شهید در این مراسم معنادار و عمیق بود.